<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X40n0720">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 720 毗尼關要</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 720 毗尼關要</title>
			<author>淸 德基輯</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>16卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">40</idno>.<idno type="no">720</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-04-02 18:21:30 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">毗尼關要</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00647">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00647</charName>
				<mapping cb:dec="983687" type="PUA">U+F0287</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+76CB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>缽</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[犮/皿]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00650">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00650</charName>
				<mapping cb:dec="983690" type="PUA">U+F028A</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+8989</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>羈</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[襾/(革*奇)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05754">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05754</charName>
				<mapping cb:dec="988794" type="PUA">U+F167A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3C74</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[歹*責]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB12528">
				<charName>CBETA CHARACTER CB12528</charName>
				<mapping cb:dec="995568" type="PUA">U+F30F0</mapping>
			<mapping type="unicode">U+28F7B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>隸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[隸-木+匕]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15106">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName>
				<mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15439">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15439</charName>
				<mapping cb:dec="998479" type="PUA">U+F3C4F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2E9B7</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>靂</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[靂-秝+林]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-10-30T08:21:06">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0485a" n="0485a"/>
<lb ed="X" n="0485a01"/>
<lb ed="X" n="0485a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 720-A 序</cb:mulu><head>No. 720-A
<lb ed="X" n="0485a03"/><lb ed="R063" n="0615a01"/> 序</head>
<lb ed="X" n="0485a04"/>
<lb ed="X" n="0485a05"/><lb ed="R063" n="0615a02"/><p xml:id="pX40p0485a0501">夫一大藏敎岐而爲三。曰經。曰律。曰論。雖有頓漸
<lb ed="X" n="0485a06"/><lb ed="R063" n="0615a03"/>大小之殊。皆從佛口出。以言顯道。以道立行。總歸
<lb ed="X" n="0485a07"/><lb ed="R063" n="0615a04"/>之心地法門<note place="inline">而<anchor xml:id="nkr_note_add_0485a0701" n="0485a0701"/><anchor xml:id="beg0485a0701" n="0485a0701"/>已<anchor xml:id="end0485a0701"/></note>。猶若寶鼎三足。缺一則傾且覆。抑
<lb ed="X" n="0485a08"/><lb ed="R063" n="0615a05"/>何以立言行樹道德。作禁戒之隄防。出世之根本
<lb ed="X" n="0485a09"/><lb ed="R063" n="0615a06"/>也哉。故四分戒本爲正法關鑰。諸佛以之同證。菩
<lb ed="X" n="0485a10"/><lb ed="R063" n="0615a07"/>薩以之同修。衆生以之同具者。以戒爲體。以戒爲
<lb ed="X" n="0485a11"/><lb ed="R063" n="0615a08"/>用。顯其用則行無不立。明其體則道無不備。審毗
<lb ed="X" n="0485a12"/><lb ed="R063" n="0615a09"/>尼之嚴淨殊勝。於理於事。實踐實履。無絲毫假借。
<lb ed="X" n="0485a13"/><lb ed="R063" n="0615a10"/>調御正法以壽世者。是以吾佛如來出大圓音。諸
<lb ed="X" n="0485a14"/><lb ed="R063" n="0615a11"/>菩薩弘宣波羅提木叉。啓廸像季衆生。迷而爲愚
<lb ed="X" n="0485a15"/><lb ed="R063" n="0615a12"/>癡。悟而爲智慧。眞妄同源。自他普覺。乃至世出世
<lb ed="X" n="0485a16"/><lb ed="R063" n="0615a13"/>間一切果因罪福。靡不外乎是經。必須行解相應。
<lb ed="X" n="0485a17"/><lb ed="R063" n="0615a14"/>然後弘範三界。化導天人。惟律藏爲甚深妙旨。此
<lb ed="X" n="0485a18"/><lb ed="R063" n="0615a15"/>大部六十卷。離而爲四。故曰四分。戒本乃大部中
<lb ed="X" n="0485a19"/><lb ed="R063" n="0615a16"/>第一分之統要也。自西域優波離尊者親承佛囑。
<lb ed="X" n="0485a20"/><lb ed="R063" n="0615a17"/>傳至東土。南山澄照悟眞允堪元照諸大聖師後
<lb ed="X" n="0485a21"/><lb ed="R063" n="0615a18"/>先弘化。歷代帝主所欽賜褒崇。載諸盛典。元明以
<lb ed="X" n="0485a22"/><lb ed="R063" n="0615b01"/>來正法凌彝。迨啓禎間。千華老人乘願輪而來。爲
<lb ed="X" n="0485a23"/><lb ed="R063" n="0615b02"/>東南半壁。憧憧受毗尼法者。到處蜂攢蟻聚。化被
<lb ed="X" n="0485a24"/><lb ed="R063" n="0615b03"/>之盛。兆乎是矣。</p>
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0485b" n="0485b"/>
<lb ed="X" n="0485b01"/><lb ed="R063" n="0615b04"/><p xml:id="pX40p0485b0101">淸朝嘉運肇興。繼千華而起者。南來見者和尙。大其
<lb ed="X" n="0485b02"/><lb ed="R063" n="0615b05"/>家世。擴充模範。四方稟法之士不啻如星拱月。似
<lb ed="X" n="0485b03"/><lb ed="R063" n="0615b06"/>鳥附鳳。四十載旺化南都。千萬衆而得定公和尙
<lb ed="X" n="0485b04"/><lb ed="R063" n="0615b07"/>一人焉。公丱歲脫穎。博綜內外典籍。攷覈律藏全
<lb ed="X" n="0485b05"/><lb ed="R063" n="0615b08"/>書。<anchor xml:id="nkr_note_add_0485b0501" n="0485b0501"/><anchor xml:id="beg0485b0501" n="0485b0501"/>采<anchor xml:id="end0485b0501"/>法苑之精華。闡諸經之奧旨。發前賢底蘊。繼
<lb ed="X" n="0485b06"/><lb ed="R063" n="0615b09"/>後啓之芳規。自學地而據師位。雖萬指雲臻。不忘
<lb ed="X" n="0485b07"/><lb ed="R063" n="0615b10"/>苦心。勵志閱有二十餘夏。而關要吿成。豈止加惠
<lb ed="X" n="0485b08"/><lb ed="R063" n="0615b11"/>來學。卽近世唱導之師星分碁布。忽於行解。汲汲
<lb ed="X" n="0485b09"/><lb ed="R063" n="0615b12"/>于弘戒虗式。而實圖利養者。得覩是書。立能啓其
<lb ed="X" n="0485b10"/><lb ed="R063" n="0615b13"/>茆塞。而登康衢。足徵定和尙護持正法之心誠良
<lb ed="X" n="0485b11"/><lb ed="R063" n="0615b14"/>且溥矣。嗚呼余生謭劣蕪陋。不文之言。奚足爲是
<lb ed="X" n="0485b12"/><lb ed="R063" n="0615b15"/>書之重。然竊喜南山之道言行相符。復觀全鼎於
<lb ed="X" n="0485b13"/><lb ed="R063" n="0615b16"/>今日。以救三學之通獘。作季法大光明幢者。吾于
<lb ed="X" n="0485b14"/><lb ed="R063" n="0615b17"/>華山。三世幸千載一遇云爾。</p>
<lb ed="X" n="0485b15"/><lb ed="R063" n="0615b18"/><p xml:id="pX40p0485b1501">康熙戊辰歲春仲潤州夾山弟大珍拜撰</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0485b16"/>
<lb ed="X" n="0485b17"/>
<lb ed="X" n="0485b18"/>
<lb ed="X" n="0485b19"/><lb ed="R063" n="0616a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">目次</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0485001" n="0485001"/>毗尼關要目次</head>
<lb ed="X" n="0485b20"/><lb ed="R063" n="0616a02"/>
<lb ed="X" n="0485b21"/><lb ed="R063" n="0616a03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX40p0485b2101">卷第一
<lb ed="X" n="0485b22"/><lb ed="R063" n="0616a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX40p0485b2201">序</item><item xml:id="itemX40p0485b2202">釋本題目</item>
<lb ed="X" n="0485b23"/><lb ed="R063" n="0616a05"/><item xml:id="itemX40p0485b2301">釋初讚頌</item><item xml:id="itemX40p0485b2305">釋前方便</item>
<lb ed="X" n="0485b24"/><lb ed="R063" n="0616a06"/><item xml:id="itemX40p0485b2401">釋白羯磨</item><item xml:id="itemX40p0485b2405">釋戒經序</item></list></item>
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0485c" n="0485c"/>
<lb ed="X" n="0485c01"/><lb ed="R063" n="0616a07"/><item xml:id="itemX40p0485c0101">卷第二
<lb ed="X" n="0485c02"/><lb ed="R063" n="0616a08"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX40p0485c0201">釋四波羅夷法<note place="inline">第一婬戒第二盜戒</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0485c03"/><lb ed="R063" n="0616a09"/><item xml:id="itemX40p0485c0301">卷第三
<lb ed="X" n="0485c04"/><lb ed="R063" n="0616a10"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX40p0485c0401">釋四波羅夷法<note place="inline">第三殺戒第四妄語戒</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0485c05"/><lb ed="R063" n="0616a11"/><item xml:id="itemX40p0485c0501">卷第四
<lb ed="X" n="0485c06"/><lb ed="R063" n="0616a12"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX40p0485c0601">釋十三僧伽婆尸沙法<note place="inline">自第一法至第八法</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0485c07"/><lb ed="R063" n="0616a13"/><item xml:id="itemX40p0485c0701">卷第五
<lb ed="X" n="0485c08"/><lb ed="R063" n="0616a14"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX40p0485c0801">釋十三僧伽婆尸沙法<note place="inline">自第九法至第十三法</note></item>
<lb ed="X" n="0485c09"/><lb ed="R063" n="0616a15"/><item xml:id="itemX40p0485c0901">釋二不定法</item></list></item>
<lb ed="X" n="0485c10"/><lb ed="R063" n="0616a16"/><item xml:id="itemX40p0485c1001">卷第六
<lb ed="X" n="0485c11"/><lb ed="R063" n="0616a17"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX40p0485c1101">釋三十尼薩耆波逸提法<note place="inline">自第一法至第六法</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0485c12"/><lb ed="R063" n="0616a18"/><item xml:id="itemX40p0485c1201">卷第七
<lb ed="X" n="0485c13"/><lb ed="R063" n="0616b01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX40p0485c1301">釋三十尼薩耆波逸提法<note place="inline">自第七法至第十九法</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0485c14"/><lb ed="R063" n="0616b02"/><item xml:id="itemX40p0485c1401">卷第八
<lb ed="X" n="0485c15"/><lb ed="R063" n="0616b03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX40p0485c1501">釋三十尼薩耆波逸提法<note place="inline">自第二十法至第三十法</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0485c16"/><lb ed="R063" n="0616b04"/><item xml:id="itemX40p0485c1601">卷第九
<lb ed="X" n="0485c17"/><lb ed="R063" n="0616b05"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX40p0485c1701">釋九十波逸提法<note place="inline">自第一法至第十二法</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0485c18"/><lb ed="R063" n="0616b06"/><item xml:id="itemX40p0485c1801">卷第十
<lb ed="X" n="0485c19"/><lb ed="R063" n="0616b07"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX40p0485c1901">釋九十波逸提法<note place="inline">自第十三法至第三十法</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0485c20"/><lb ed="R063" n="0616b08"/><item xml:id="itemX40p0485c2001">卷第十一
<lb ed="X" n="0485c21"/><lb ed="R063" n="0616b09"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX40p0485c2101">釋九十波逸提法<note place="inline">自第三十一法至第四十二法</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0485c22"/><lb ed="R063" n="0616b10"/><item xml:id="itemX40p0485c2201">卷第十二
<lb ed="X" n="0485c23"/><lb ed="R063" n="0616b11"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX40p0485c2301">釋九十波逸提法<note place="inline">自第四十三法至第六十一法</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0485c24"/><lb ed="R063" n="0616b12"/><item xml:id="itemX40p0485c2401">卷第十三
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0486a" n="0486a"/>
<lb ed="X" n="0486a01"/><lb ed="R063" n="0616b13"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX40p0486a0101">釋九十波逸提法<note place="inline">自第六十二法至第七十七法</note></item></list></item>
<lb ed="X" n="0486a02"/><lb ed="R063" n="0616b14"/><item xml:id="itemX40p0486a0201">卷第十四
<lb ed="X" n="0486a03"/><lb ed="R063" n="0616b15"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX40p0486a0301">釋九十波逸提法<note place="inline">自第七十八法至第九十法</note></item>
<lb ed="X" n="0486a04"/><lb ed="R063" n="0616b16"/><item xml:id="itemX40p0486a0401">釋四悔過法</item></list></item>
<lb ed="X" n="0486a05"/><lb ed="R063" n="0616b17"/><item xml:id="itemX40p0486a0501">卷第十五
<lb ed="X" n="0486a06"/><lb ed="R063" n="0616b18"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX40p0486a0601">釋衆學法</item></list></item>
<lb ed="X" n="0486a07"/><lb ed="R063" n="0617a01"/><item xml:id="itemX40p0486a0701">卷第十六
<lb ed="X" n="0486a08"/><lb ed="R063" n="0617a02"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX40p0486a0801">釋七滅諍法</item><item xml:id="itemX40p0486a0806">釋總結名目</item>
<lb ed="X" n="0486a09"/><lb ed="R063" n="0617a03"/><item xml:id="itemX40p0486a0901">釋勸學餘法</item><item xml:id="itemX40p0486a0906">釋七佛戒經</item>
<lb ed="X" n="0486a10"/><lb ed="R063" n="0617a04"/><item xml:id="itemX40p0486a1001">釋結勸迴向</item></list></item></list>
<lb ed="X" n="0486a11"/><lb ed="R063" n="0617a05"/>
<lb ed="X" n="0486a12"/><lb ed="R063" n="0617a06"/><p xml:id="pX40p0486a1201">毗尼關要目次<note place="inline">終</note></p></cb:div>
<lb ed="X" n="0486a13"/>
<lb ed="X" n="0486a14"/>
<lb ed="X" n="0486a15"/>
<lb ed="X" n="0486a16"/>
<lb ed="X" n="0486a17"/><cb:docNumber>No. 720</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0486a18"/><lb ed="R063" n="0618a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>毗尼關要卷第一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0486a19"/>
<lb ed="X" n="0486a20"/><lb ed="R063" n="0618a02"/><byline cb:type="collector">淸金陵<name role="" type="person">寶華山</name>律學沙門　德基　輯</byline>
<lb ed="X" n="0486a21"/><lb ed="R063" n="0618a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">釋本題目</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0486a2101">將釋此律。大科分二。初釋題目。二入文。初釋題
<lb ed="X" n="0486a22"/><lb ed="R063" n="0618a04"/>分二。初釋律題。二釋人題。初釋律題分二。初明
<lb ed="X" n="0486a23"/><lb ed="R063" n="0618a05"/>四分。次釋戒本。</p>
<lb ed="X" n="0486a24"/><lb ed="R063" n="0618a06"/><p xml:id="pX40p0486a2401">今初。</p>
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0486b" n="0486b"/>
<lb ed="X" n="0486b01"/><lb ed="R063" n="0618a07"/><p xml:id="pX40p0486b0101">所言四分者。此律大部有六十卷。分爲四分。第一
<lb ed="X" n="0486b02"/><lb ed="R063" n="0618a08"/>分二十一卷。其中所明比丘二百五十戒緣起開
<lb ed="X" n="0486b03"/><lb ed="R063" n="0618a09"/>遮輕重等法。</p><p xml:id="pX40p0486b0306" cb:place="inline">第二分十五卷中明比丘尼三百
<lb ed="X" n="0486b04"/><lb ed="R063" n="0618a10"/>四十八戒法及受戒犍度說戒犍度<note place="inline">所言犍度者。此云法聚。謂
<lb ed="X" n="0486b05"/><lb ed="R063" n="0618a11"/>以相類之法聚爲一處。故云法聚也。善見名騫陀迦。僧祗云<g ref="#CB02494">䟦</g>渠。於諸經中名品。名雖差別。義無有二也</note>。</p>
<lb ed="X" n="0486b06"/><lb ed="R063" n="0618a12"/><p xml:id="pX40p0486b0601">第三分十三卷中明十六犍度法。謂安居自恣
<lb ed="X" n="0486b07"/><lb ed="R063" n="0618a13"/>皮革衣藥迦絺那衣拘睒彌瞻波呵責人覆藏遮
<lb ed="X" n="0486b08"/><lb ed="R063" n="0618a14"/>破僧滅諍比丘尼法犍度等。</p><p xml:id="pX40p0486b0812" cb:place="inline">第四分十一卷。其
<lb ed="X" n="0486b09"/><lb ed="R063" n="0618a15"/>中所明六犍度法。房舍雜法五百結集七百結集
<lb ed="X" n="0486b10"/><lb ed="R063" n="0618a16"/>調部毗尼毗尼增一等法。</p><p xml:id="pX40p0486b1011" cb:place="inline">今此戒本卽大部中
<lb ed="X" n="0486b11"/><lb ed="R063" n="0618a17"/>第一分。單明比丘二百五十戒法也。卽取其經册
<lb ed="X" n="0486b12"/><lb ed="R063" n="0618a18"/>數目爲名。故云四分。</p>
<lb ed="X" n="0486b13"/><lb ed="R063" n="0618b01"/><p xml:id="pX40p0486b1301">次釋戒本。</p>
<lb ed="X" n="0486b14"/><lb ed="R063" n="0618b02"/><p xml:id="pX40p0486b1401">言戒本者。就於初分比丘戒中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0486b1401" n="0486b1401"/><anchor xml:id="beg0486b1401" n="0486b1401"/>但<anchor xml:id="end0486b1401"/>明戒相。兼續七
<lb ed="X" n="0486b15"/><lb ed="R063" n="0618b03"/>佛略敎誡經。流通世間。俾初學比丘誦習。令知廣
<lb ed="X" n="0486b16"/><lb ed="R063" n="0618b04"/>略敎誡。識相守持。不虧戒體。至於半月布薩。誦此
<lb ed="X" n="0486b17"/><lb ed="R063" n="0618b05"/>戒本以爲恒規。故將二百五十條章。別集成本。故
<lb ed="X" n="0486b18"/><lb ed="R063" n="0618b06"/>云四分戒本也。</p><p xml:id="pX40p0486b1807" cb:place="inline">然有通別二名。先明通。次明別。
<lb ed="X" n="0486b19"/><lb ed="R063" n="0618b07"/>謂一大藏制敎。通名爲律。梵語毗尼。或云毗柰耶。
<lb ed="X" n="0486b20"/><lb ed="R063" n="0618b08"/>此翻善治。亦翻調伏<note place="inline">謂調鍊三業。制伏過非。調鍊通於止作。制伏唯明止惡</note>。
<lb ed="X" n="0486b21"/><lb ed="R063" n="0618b09"/>或翻爲滅。滅有三義。一滅業非<note place="inline">謂不殺盜等故。律中有犯毗尼。有諍
<lb ed="X" n="0486b22"/><lb ed="R063" n="0618b10"/>毗尼</note>。二滅煩惱<note place="inline">律云。調伏貪等令盡。是故如來制增上戒學</note>。三得滅果<note place="inline">經云。
<lb ed="X" n="0486b23"/><lb ed="R063" n="0618b11"/>戒淨有智慧。便得第一道</note>。南山云。毗尼翻調伏及滅者。是從功
<lb ed="X" n="0486b24"/><lb ed="R063" n="0618b12"/>用爲名。非正翻也。正翻爲律。律者法也。從敎爲名。
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0486c" n="0486c"/>
<lb ed="X" n="0486c01"/><lb ed="R063" n="0618b13"/>斷割輕重。開遮持犯。非法不定。猶如王法科條之
<lb ed="X" n="0486c02"/><lb ed="R063" n="0618b14"/>制。翻彼柰耶之語。名之爲律。</p><p xml:id="pX40p0486c0212" cb:place="inline">戒因緣經云。鼻柰
<lb ed="X" n="0486c03"/><lb ed="R063" n="0618b15"/>耶。鼻秦言去。奈耶秦言眞。去若干非而就眞。故曰
<lb ed="X" n="0486c04"/><lb ed="R063" n="0618b16"/>眞也。降伏此心。息此心忍不起。故曰眞也。降伏戒
<lb ed="X" n="0486c05"/><lb ed="R063" n="0618b17"/>也。息定也。忍智也。</p><p xml:id="pX40p0486c0508" cb:place="inline">故知才擧一法。三學全收。若
<lb ed="X" n="0486c06"/><lb ed="R063" n="0618b18"/>無戒善。定慧不起。又此戒法凡有三種。一者律儀
<lb ed="X" n="0486c07"/><lb ed="R063" n="0619a01"/>戒。亦名波羅提木叉戒。二者定共戒。亦名禪戒。三
<lb ed="X" n="0486c08"/><lb ed="R063" n="0619a02"/>者道共戒。亦名無漏戒。</p><p xml:id="pX40p0486c0810" cb:place="inline">律儀戒者。律是遮止。儀
<lb ed="X" n="0486c09"/><lb ed="R063" n="0619a03"/>是形儀。能止形上諸惡。故稱爲戒。亦曰威儀。威是
<lb ed="X" n="0486c10"/><lb ed="R063" n="0619a04"/>淸嚴可畏。儀是軌範可則。亦曰調御。使心行調善
<lb ed="X" n="0486c11"/><lb ed="R063" n="0619a05"/>也。</p><p xml:id="pX40p0486c1102" cb:place="inline">定是靜攝。入定之時。自然調善。防止諸惡。</p>
<lb ed="X" n="0486c12"/><lb ed="R063" n="0619a06"/><p xml:id="pX40p0486c1201">道是能通。發眞以後。自無毀犯。如初果耕地。蟲離
<lb ed="X" n="0486c13"/><lb ed="R063" n="0619a07"/>四寸。是道共力。此二戒法旣是心上勝用。力能發
<lb ed="X" n="0486c14"/><lb ed="R063" n="0619a08"/>戒。道定與律儀並起。故稱爲共。</p><p xml:id="pX40p0486c1413" cb:place="inline">今毗尼藏。正詮
<lb ed="X" n="0486c15"/><lb ed="R063" n="0619a09"/>律儀。亦攝定道。由持淨戒。禪定智慧自然發生。則
<lb ed="X" n="0486c16"/><lb ed="R063" n="0619a10"/>律儀爲因。定道爲果。由禪無漏力。性業遮業悉得
<lb ed="X" n="0486c17"/><lb ed="R063" n="0619a11"/>淸淨。則木叉爲果。定道爲緣。</p><p xml:id="pX40p0486c1712" cb:place="inline">薩婆多論云。此波
<lb ed="X" n="0486c18"/><lb ed="R063" n="0619a12"/>羅提木叉戒。若佛在世則有。佛不在世則無。禪無
<lb ed="X" n="0486c19"/><lb ed="R063" n="0619a13"/>漏戒一切時有。波羅提木叉戒從敎而得。禪無漏
<lb ed="X" n="0486c20"/><lb ed="R063" n="0619a14"/>戒不從敎得。乃至云。波羅提木叉戒但佛弟子有。
<lb ed="X" n="0486c21"/><lb ed="R063" n="0619a15"/>禪戒外道俱有。夫能維持佛法。有七衆在。世間三
<lb ed="X" n="0486c22"/><lb ed="R063" n="0619a16"/>乘道果相續不斷。盡以波羅提木叉爲根本。禪無
<lb ed="X" n="0486c23"/><lb ed="R063" n="0619a17"/>漏戒不爾。是故於三戒中。最爲殊勝。</p><p xml:id="pX40p0486c2315" cb:place="inline">善見云。毗
<lb ed="X" n="0486c24"/><lb ed="R063" n="0619a18"/>尼藏是佛法壽命。毗尼藏住。佛法亦住。<anchor xml:id="nkr_note_add_0486c2401" n="0486c2401"/><anchor xml:id="beg0486c2401" n="0486c2401"/>已<anchor xml:id="end0486c2401"/>釋通名
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0487a" n="0487a"/>
<lb ed="X" n="0487a01"/><lb ed="R063" n="0619b01"/>竟。</p>
<lb ed="X" n="0487a02"/><lb ed="R063" n="0619b02"/><p xml:id="pX40p0487a0201">次明別。</p>
<lb ed="X" n="0487a03"/><lb ed="R063" n="0619b03"/><p xml:id="pX40p0487a0301">別者。謂僧祇五分薩婆多十誦善見根本毗尼母
<lb ed="X" n="0487a04"/><lb ed="R063" n="0619b04"/>戒因緣經等。名之爲別。今此戒本。通則同名爲律。
<lb ed="X" n="0487a05"/><lb ed="R063" n="0619b05"/>別則名爲四分。<anchor xml:id="nkr_note_add_0487a0501" n="0487a0501"/><anchor xml:id="beg0487a0501" n="0487a0501"/>已<anchor xml:id="end0487a0501"/>論通別竟。</p>
<lb ed="X" n="0487a06"/><lb ed="R063" n="0619b06"/><p xml:id="pX40p0487a0601">復明經律立題。義該單複而有七種。謂單三。複三。
<lb ed="X" n="0487a07"/><lb ed="R063" n="0619b07"/>具足一。單三者。以人立題。如阿彌陀經。以法爲題
<lb ed="X" n="0487a08"/><lb ed="R063" n="0619b08"/>者。如般若涅槃。以喩爲題者。如梵網經。</p><p xml:id="pX40p0487a0816" cb:place="inline">複三者。
<lb ed="X" n="0487a09"/><lb ed="R063" n="0619b09"/>人法爲題。如文殊問般若經等。法喩立題者。如妙
<lb ed="X" n="0487a10"/><lb ed="R063" n="0619b10"/>法蓮華經等。人喩爲題者。謂如來師子吼經等。具
<lb ed="X" n="0487a11"/><lb ed="R063" n="0619b11"/>足一者。謂人法喩。如大方廣佛華嚴經。今此戒本。
<lb ed="X" n="0487a12"/><lb ed="R063" n="0619b12"/>則人法爲題。人名曇無德。法名四分律。亦可言單
<lb ed="X" n="0487a13"/><lb ed="R063" n="0619b13"/>法爲題。謂略去人名。但言四分戒本也。本題釋竟。</p>
<lb ed="X" n="0487a14"/><lb ed="R063" n="0619b14"/><p xml:id="pX40p0487a1401">次釋人題。</p>
<lb ed="X" n="0487a15"/><lb ed="R063" n="0619b15"/><p xml:id="pX40p0487a1501">言姚秦者。秦乃國號。姚是姓也。謂主姚興。今言姚
<lb ed="X" n="0487a16"/><lb ed="R063" n="0619b16"/>秦。以別餘秦也。言佛陀耶舍者。此云覺明。<name role="" type="person">罽賓國</name>
<lb ed="X" n="0487a17"/><lb ed="R063" n="0619b17"/>人。婆羅門種。年十三出家。常與師遠行。曠野逢虎。
<lb ed="X" n="0487a18"/><lb ed="R063" n="0619b18"/>其師欲走避。師曰。此虎<anchor xml:id="nkr_note_add_0487a1801" n="0487a1801"/><anchor xml:id="beg0487a1801" n="0487a1801"/>已<anchor xml:id="end0487a1801"/>飽。必不侵人。俄而虎去。
<lb ed="X" n="0487a19"/><lb ed="R063" n="0620a01"/>前行果有餘<g ref="#CB05754">㱴</g><note place="inline">音自</note>。其師密異之。至年十五。日誦經
<lb ed="X" n="0487a20"/><lb ed="R063" n="0620a02"/>二三萬言。常外分衛。廢於誦習。有羅漢重其聰明。
<lb ed="X" n="0487a21"/><lb ed="R063" n="0620a03"/>恒乞食供之。嗣從舅氏。習五明諸論<note place="inline">一聲明。二因明。三醫方明。
<lb ed="X" n="0487a22"/><lb ed="R063" n="0620a04"/>四工巧明。五內明</note>。世間法術靡不綜閑。後受沙勒國太子
<lb ed="X" n="0487a23"/><lb ed="R063" n="0620a05"/>供養。待遇隆厚。羅什後至。從舍受學。甚相尊敬。什
<lb ed="X" n="0487a24"/><lb ed="R063" n="0620a06"/>旣隨母還龜兹。耶舍留止。頃之王薨。太子卽位。時
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0487b" n="0487b"/>
<lb ed="X" n="0487b01"/><lb ed="R063" n="0620a07"/>符堅遣呂光等。西伐龜兹。王急求救於沙勒。沙勒
<lb ed="X" n="0487b02"/><lb ed="R063" n="0620a08"/>王自率兵赴之。救軍未至。而龜兹<anchor xml:id="nkr_note_add_0487b0201" n="0487b0201"/><anchor xml:id="beg0487b0201" n="0487b0201"/>已<anchor xml:id="end0487b0201"/>敗。羅什爲光
<lb ed="X" n="0487b03"/><lb ed="R063" n="0620a09"/>所執。舍乃歎曰。我與羅什相遇雖久。未盡懷抱。其
<lb ed="X" n="0487b04"/><lb ed="R063" n="0620a10"/>忽覊虜。相見何期。停十餘年。乃東適龜兹。法化甚
<lb ed="X" n="0487b05"/><lb ed="R063" n="0620a11"/>盛。什在姑臧。遣信要師。爲國人留之。欲行而不克。
<lb ed="X" n="0487b06"/><lb ed="R063" n="0620a12"/>復停歲許。後語弟子云。吾欲尋羅什。可密裝夜發。
<lb ed="X" n="0487b07"/><lb ed="R063" n="0620a13"/>勿使人知。弟子曰。恐明日追至。不免復還。因命弟
<lb ed="X" n="0487b08"/><lb ed="R063" n="0620a14"/>子。取淨水以藥投中。呪數十言。與弟子洗足。乘夜
<lb ed="X" n="0487b09"/><lb ed="R063" n="0620a15"/>發行數百里。始旦。問弟子蚛。何所覺耶。曰惟問疾
<lb ed="X" n="0487b10"/><lb ed="R063" n="0620a16"/>風耳。國人追不及。行達姑臧。而什<anchor xml:id="nkr_note_add_0487b1001" n="0487b1001"/><anchor xml:id="beg0487b1001" n="0487b1001"/>已<anchor xml:id="end0487b1001"/>入長安。聞姚
<lb ed="X" n="0487b11"/><lb ed="R063" n="0620a17"/>興勸爲非法<note place="inline">言非法者。謂姚興愛其才識過人。勸令。罷道。而什弗從</note>。乃歎曰。
<lb ed="X" n="0487b12"/><lb ed="R063" n="0620a18"/>羅什如好綿。何使入棘林中。什聞其至姑臧。勸姚
<lb ed="X" n="0487b13"/><lb ed="R063" n="0620b01"/>興迎之。興未納。頃之興命什譯出經藏。什曰。夫弘
<lb ed="X" n="0487b14"/><lb ed="R063" n="0620b02"/>宣法敎。宜令文義圓通。貧道雖誦其文。未善其理。
<lb ed="X" n="0487b15"/><lb ed="R063" n="0620b03"/>唯佛陀耶舍深達幽致。今在姑臧。願詔徵之。一言
<lb ed="X" n="0487b16"/><lb ed="R063" n="0620b04"/>三詳。然後著筆。使微言不墜。取信千載也。興卽遣
<lb ed="X" n="0487b17"/><lb ed="R063" n="0620b05"/>使招迎。厚加贈遺。悉不受。乃笑曰。明旨旣降。便應
<lb ed="X" n="0487b18"/><lb ed="R063" n="0620b06"/>載馳。然檀越待士旣厚。脫如羅什見處。則不敢聞
<lb ed="X" n="0487b19"/><lb ed="R063" n="0620b07"/>命。葢興媵妾逼什故也<note place="inline">媵音孕。凡女隨嫁曰媵</note>。使還覆之。興
<lb ed="X" n="0487b20"/><lb ed="R063" n="0620b08"/>歎其幾愼。重信敦喩。方至長安。興自出候。延於逍
<lb ed="X" n="0487b21"/><lb ed="R063" n="0620b09"/>遙園中。於時羅什出十住經。一月餘日。疑難猶豫。
<lb ed="X" n="0487b22"/><lb ed="R063" n="0620b10"/>尙未操筆。耶舍旣至。共相徵決。辭理方定。幷出長
<lb ed="X" n="0487b23"/><lb ed="R063" n="0620b11"/>阿含等。涼州沙門<name role="" type="person">竺佛念</name>。譯爲秦言。道含筆受。至
<lb ed="X" n="0487b24"/><lb ed="R063" n="0620b12"/>十月解座。緣佛陀耶舍先於本國誦四分律。不賷
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0487c" n="0487c"/>
<lb ed="X" n="0487c01"/><lb ed="R063" n="0620b13"/>梵本而來。秦司<g ref="#CB12528">𨽻</g>校尉姚爽欲請譯出。姚主以其
<lb ed="X" n="0487c02"/><lb ed="R063" n="0620b14"/>無梵本。疑其遺謬。姚主卽以藥方一卷民籍一卷。
<lb ed="X" n="0487c03"/><lb ed="R063" n="0620b15"/>可萬餘言。令其誦之。一日集僧執文覆之。不謬一
<lb ed="X" n="0487c04"/><lb ed="R063" n="0620b16"/>字。衆服其強記。由是耶舍口誦梵音。佛念筆受成
<lb ed="X" n="0487c05"/><lb ed="R063" n="0620b17"/>文。卽以弘始十二年。譯出四分律。爲四十五卷<note place="inline">今分
<lb ed="X" n="0487c06"/><lb ed="R063" n="0620b18"/>作六十卷</note>。舍爲人端雅赤髭。善解毗婆沙。時號曰赤髭
<lb ed="X" n="0487c07"/><lb ed="R063" n="0621a01"/>毗婆沙。旣爲什之師。亦稱大毗婆沙。後還外國。至
<lb ed="X" n="0487c08"/><lb ed="R063" n="0621a02"/><name role="" type="person">罽賓</name>。得虗空藏菩薩經一卷。寄賈客。傳與涼州諸
<lb ed="X" n="0487c09"/><lb ed="R063" n="0621a03"/>僧。後不知所<note place="inline">按蓮宗七祖。初祖中云。尊者義熙八年先逝。同佛來接。遠公在佛之側前
<lb ed="X" n="0487c10"/><lb ed="R063" n="0621a04"/>揖師曰。師志在先。何來之晚。遠公義熙十二年八月六日逝也</note>。<name role="" type="person">竺佛念</name>涼州人。弱
<lb ed="X" n="0487c11"/><lb ed="R063" n="0621a05"/>年出家。志業淸堅。外和內朗。有通敏之鑒。諷習衆
<lb ed="X" n="0487c12"/><lb ed="R063" n="0621a06"/>經。粗涉外典。其蒼雅詁訓。尤所明達。少好遊方。備
<lb ed="X" n="0487c13"/><lb ed="R063" n="0621a07"/>貫風俗。家世西河。洞曉方語。華梵音義莫不兼釋。
<lb ed="X" n="0487c14"/><lb ed="R063" n="0621a08"/>故義學之譽雖闕。洽聞之聲甚著。符氏建元中。有
<lb ed="X" n="0487c15"/><lb ed="R063" n="0621a09"/>僧伽<g ref="#CB02494">䟦</g>澄曇摩難提等。入長安。趙政請出諸經。當
<lb ed="X" n="0487c16"/><lb ed="R063" n="0621a10"/>時名德莫能傳譯。衆咸推念。於是澄執梵文。念譯
<lb ed="X" n="0487c17"/><lb ed="R063" n="0621a11"/>爲晉言。質斷疑義。音字方明。至建元二十年正月。
<lb ed="X" n="0487c18"/><lb ed="R063" n="0621a12"/>復請曇摩難提。出增一阿含。於長安城內。集義學
<lb ed="X" n="0487c19"/><lb ed="R063" n="0621a13"/>沙門。請念爲譯。敷析研覈。二載乃竟。自世高<name role="" type="person">支謙</name>
<lb ed="X" n="0487c20"/><lb ed="R063" n="0621a14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0487c2001" n="0487c2001"/><anchor xml:id="beg0487c2001" n="0487c2001"/>已<anchor xml:id="end0487c2001"/>後。莫踰於念<note place="inline"><name role="" type="person">安息國</name>沙門安淸。字世高。東漢質帝時至雒。譯經共九十五部。月支
<lb ed="X" n="0487c21"/><lb ed="R063" n="0621a15"/>國沙門<name role="" type="person">支謙</name>。三國時至吳。譯經共八十八部</note>。在符姚二代。爲譯人之宗。
<lb ed="X" n="0487c22"/><lb ed="R063" n="0621a16"/>故關中僧衆咸嘉焉。後自出菩薩瓔珞十住斷結
<lb ed="X" n="0487c23"/><lb ed="R063" n="0621a17"/>及曜胎中陰經等。始就治定。意多未盡。遂爾遘疾。
<lb ed="X" n="0487c24"/><lb ed="R063" n="0621a18"/>卒於長安。遠近黑白莫不歎惜。釋題<anchor xml:id="nkr_note_add_0487c2401" n="0487c2401"/><anchor xml:id="beg0487c2401" n="0487c2401"/>已<anchor xml:id="end0487c2401"/>竟。</p></cb:div></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0488a" n="0488a"/>
<lb ed="X" n="0488a01"/><lb ed="R063" n="0621b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">釋初讚頌</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0488a0101">二正<anchor xml:id="nkr_note_orig_0488001" n="0488001"/>人文義分三。初釋戒序。二釋戒相。三結勸
<lb ed="X" n="0488a02"/><lb ed="R063" n="0621b02"/>迴<anchor xml:id="nkr_note_orig_0488002" n="0488002"/>問。</p>
<lb ed="X" n="0488a03"/><lb ed="R063" n="0621b03"/><p xml:id="pX40p0488a0301">初釋戒序。又分爲六。初述讚頌。二作前方便。三
<lb ed="X" n="0488a04"/><lb ed="R063" n="0621b04"/>秉白羯磨。四說戒序。五結問。六勸持向。初述讚
<lb ed="X" n="0488a05"/><lb ed="R063" n="0621b05"/>頌分六。初敬禮三寶。三誡聽獲益。三憑師傳說。
<lb ed="X" n="0488a06"/><lb ed="R063" n="0621b06"/>四戒足勿毀。五戒顯全缺。六讚戒勝喩。初敬禮
<lb ed="X" n="0488a07"/><lb ed="R063" n="0621b07"/>三寶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0488a08"/><lb ed="R063" n="0621b08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX40p0488a0801"><l>稽首禮諸佛</l><l>及法比丘僧</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0488a09"/><lb ed="R063" n="0621b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0488a0901">釋　作法之始。必先敬禮三寶。以求加被也。稽首
<lb ed="X" n="0488a10"/><lb ed="R063" n="0621b10"/>者。以首至地。表身業致敬也。口稱聖號。表口業致
<lb ed="X" n="0488a11"/><lb ed="R063" n="0621b11"/>敬也。心存觀想。卽意業致敬也。此謂三業虔誠供
<lb ed="X" n="0488a12"/><lb ed="R063" n="0621b12"/>養。云何作法必先敬禮三寶耶。此有七意。一顯示
<lb ed="X" n="0488a13"/><lb ed="R063" n="0621b13"/>吉祥故。二令生信故。三令知恩德故。四爲儀式故。
<lb ed="X" n="0488a14"/><lb ed="R063" n="0621b14"/>五表有稟承故。六請威加護故。七隨順先聖故。有
<lb ed="X" n="0488a15"/><lb ed="R063" n="0621b15"/>此勝益。必先敬禮三寶。問此三何故稱爲寶耶。答
<lb ed="X" n="0488a16"/><lb ed="R063" n="0621b16"/>依寶性論。有六義故名爲寶。一希有。二明淨。三勢
<lb ed="X" n="0488a17"/><lb ed="R063" n="0621b17"/>力。四莊嚴。五最上。六不變。如此六義似世之寶。故
<lb ed="X" n="0488a18"/><lb ed="R063" n="0621b18"/>稱三寶也。</p><p xml:id="pX40p0488a1805" cb:place="inline">問三寶次第何故如是。答約勝劣次
<lb ed="X" n="0488a19"/><lb ed="R063" n="0622a01"/>第。謂佛法僧。能覺彼法。所覺隨受。有勝劣故。若因
<lb ed="X" n="0488a20"/><lb ed="R063" n="0622a02"/>果次第。謂僧佛法。由僧先修。次佛圓滿。後得法果。
<lb ed="X" n="0488a21"/><lb ed="R063" n="0622a03"/>若境行次第。謂法僧佛。以法爲境。僧修勝行。佛果
<lb ed="X" n="0488a22"/><lb ed="R063" n="0622a04"/>圓滿。若師資次第。謂法佛僧。法是佛師。法先佛次。
<lb ed="X" n="0488a23"/><lb ed="R063" n="0622a05"/>後說僧寶。若隨信次第。謂僧法佛。見僧威儀。次信
<lb ed="X" n="0488a24"/><lb ed="R063" n="0622a06"/>所證。然後師佛。若示現次第。謂佛僧法。先本是佛。
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0488b" n="0488b"/>
<lb ed="X" n="0488b01"/><lb ed="R063" n="0622a07"/>次示爲僧。法說於後。今約勝劣次第。佛法僧名爲
<lb ed="X" n="0488b02"/><lb ed="R063" n="0622a08"/>三寶。</p>
<lb ed="X" n="0488b03"/><lb ed="R063" n="0622a09"/><p xml:id="pX40p0488b0301">佛者梵語。具云佛陀。此云覺。覺具三義。謂自覺。覺
<lb ed="X" n="0488b04"/><lb ed="R063" n="0622a10"/>他。覺行圓滿。故華嚴云。奇哉大導師。自覺能覺他。
<lb ed="X" n="0488b05"/><lb ed="R063" n="0622a11"/>是也。自覺者。謂覺知過去未來現在三世一切諸
<lb ed="X" n="0488b06"/><lb ed="R063" n="0622a12"/>法。常與無常等。悟性眞空。了惑虗妄。功成妙智。道
<lb ed="X" n="0488b07"/><lb ed="R063" n="0622a13"/>證圓覺。故名自覺。二覺他者。謂運無緣慈。度有情
<lb ed="X" n="0488b08"/><lb ed="R063" n="0622a14"/>界<note place="inline">謂以平等智。無心攀緣一切衆生。而於一切衆生。自然獲益。故輔行云。運此慈悲心。徧覆法界。
<lb ed="X" n="0488b09"/><lb ed="R063" n="0622a15"/>故能任運救苦。自然與樂。是無緣慈也。喩如龍王興雲霔雨。平等普潤。一切隨類各得生長也</note>。皆
<lb ed="X" n="0488b10"/><lb ed="R063" n="0622a16"/>令離生死苦。得涅槃樂。故名覺他。三覺行圓滿者。
<lb ed="X" n="0488b11"/><lb ed="R063" n="0622a17"/>謂三惑淨盡。衆德悉備。位證妙覺。行滿果圓。故名
<lb ed="X" n="0488b12"/><lb ed="R063" n="0622a18"/>覺行圓滿<note place="inline">三惑者。見思塵沙無明之惑也</note>。是名佛也
<lb ed="X" n="0488b13"/><lb ed="R063" n="0622b01"/>法者。乃如來稱性隨機所說權實之法也。若以義
<lb ed="X" n="0488b14"/><lb ed="R063" n="0622b02"/>解。有其二義。一任持自體義。二軌生物解義<note place="inline">任持自體
<lb ed="X" n="0488b15"/><lb ed="R063" n="0622b03"/>者。謂本有自體眞實不變。非同依他從緣假立。無有自性。以從無始來任持不失故。論云。如實不空。以有
<lb ed="X" n="0488b16"/><lb ed="R063" n="0622b04"/>自體。具足無量性功德故　軌生物解者。軌謂軌則。物謂衆生。解卽智解。謂諸衆生內有熏習之力。於此
<lb ed="X" n="0488b17"/><lb ed="R063" n="0622b05"/>法上而生智解。物則生解。故云軌生物解也</note>。</p>
<lb ed="X" n="0488b18"/><lb ed="R063" n="0622b06"/><p xml:id="pX40p0488b1801">比丘者。淨名疏云。或言有翻。或言無翻。言有翻者。
<lb ed="X" n="0488b19"/><lb ed="R063" n="0622b07"/>翻云除饉。衆生薄福。在因無法。自資得報。多所饉
<lb ed="X" n="0488b20"/><lb ed="R063" n="0622b08"/>乏。出家精持淨戒。是良福田。能生物善。除因果之
<lb ed="X" n="0488b21"/><lb ed="R063" n="0622b09"/>饉乏也。言無翻者。名含三義。智論云。一破惡。二怖
<lb ed="X" n="0488b22"/><lb ed="R063" n="0622b10"/>魔。三乞士。</p><p xml:id="pX40p0488b2205" cb:place="inline">破惡者。如初得戒時。卽名比丘。以三
<lb ed="X" n="0488b23"/><lb ed="R063" n="0622b11"/>羯磨。發善律儀。破惡律儀。故云破惡。若通就行解。
<lb ed="X" n="0488b24"/><lb ed="R063" n="0622b12"/>戒能防非。定除心亂。慧悟想虗。能破見思之惡。故
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0488c" n="0488c"/>
<lb ed="X" n="0488c01"/><lb ed="R063" n="0622b13"/>名破惡。</p><p xml:id="pX40p0488c0104" cb:place="inline">二怖魔者。旣能破惡。魔羅念言。此人非
<lb ed="X" n="0488c02"/><lb ed="R063" n="0622b14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0488c0201" n="0488c0201"/><anchor xml:id="beg0488c0201" n="0488c0201"/>但<anchor xml:id="end0488c0201"/>出我界域。或可傳燈化我眷屬。空我宮殿。故生
<lb ed="X" n="0488c03"/><lb ed="R063" n="0622b15"/>驚怖。通而言之。三魔亦怖<note place="inline">三魔者。一煩惱魔。謂三界中一切妄惑也。修行
<lb ed="X" n="0488c04"/><lb ed="R063" n="0622b16"/>之人爲此妄惑。惱亂心神。不能成就菩提。是名煩惱魔。五蘊魔亦攝其中。二者天魔。此魔卽欲界第六天
<lb ed="X" n="0488c05"/><lb ed="R063" n="0622b17"/>也。若人勤修勝善。欲超三界生死。而此天魔爲作障礙。發起種種擾亂之事。令修行人不得成就出世善
<lb ed="X" n="0488c06"/><lb ed="R063" n="0622b18"/>根。是名天魔。三者死魔。謂四大分散。天喪殞沒也。修行之人爲此夭喪。不能續延慧命。是名死魔</note>。三
<lb ed="X" n="0488c07"/><lb ed="R063" n="0623a01"/>乞士者。乞是乞求之名。士乃淸雅之稱。出家之人。
<lb ed="X" n="0488c08"/><lb ed="R063" n="0623a02"/>內修淸雅之德。必須遠離四邪<note place="inline">一下口食。謂種植田園。和合湯藥。以
<lb ed="X" n="0488c09"/><lb ed="R063" n="0623a03"/>求衣食。而自活命。是名下口食也。二仰口食。謂仰觀星宿日月風雨雷電霹<g ref="#CB15439">𮦷</g>。術數之學。以求衣食。而自
<lb ed="X" n="0488c10"/><lb ed="R063" n="0623a04"/>活命。是名仰口食也。三方口食。謂曲媚豪勢。通使四方。巧言多求。以自活命。是名方口食也。四維口食。維
<lb ed="X" n="0488c11"/><lb ed="R063" n="0623a05"/>卽四維也。謂學種種呪術卜算吉凶。以求衣食而自活命。是名維口食也</note>。淸淨自居。福
<lb ed="X" n="0488c12"/><lb ed="R063" n="0623a06"/>利衆生。破憍慢心。謙下自卑。吿求資身。以成淸雅
<lb ed="X" n="0488c13"/><lb ed="R063" n="0623a07"/>之德。故名乞士。因中具此三義。故於果上獲得三
<lb ed="X" n="0488c14"/><lb ed="R063" n="0623a08"/>號。一殺賊。從破惡以得名。二無生。從怖魔而受稱。
<lb ed="X" n="0488c15"/><lb ed="R063" n="0623a09"/>三應供。因乞士以成德。故名比丘。含多義不翻。仍
<lb ed="X" n="0488c16"/><lb ed="R063" n="0623a10"/>存梵語也。</p>
<lb ed="X" n="0488c17"/><lb ed="R063" n="0623a11"/><p xml:id="pX40p0488c1701">言僧者。半梵語。具云僧伽。此翻和合衆。乃四比丘
<lb ed="X" n="0488c18"/><lb ed="R063" n="0623a12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0488c1801" n="0488c1801"/><anchor xml:id="beg0488c1801" n="0488c1801"/>已<anchor xml:id="end0488c1801"/>上之稱。和合有二義。一理和。謂同證擇滅<note place="inline">擇卽揀擇。
<lb ed="X" n="0488c19"/><lb ed="R063" n="0623a13"/>滅卽寂滅。謂諸有情用智揀擇四聖諦。遠離見思繫縛。卽證寂滅眞空之理。是名擇滅。如牛所駕車名曰
<lb ed="X" n="0488c20"/><lb ed="R063" n="0623a14"/>牛車也</note>。二事和。有六義。一戒和同修。二見和同解。三
<lb ed="X" n="0488c21"/><lb ed="R063" n="0623a15"/>身和同住。四利和同均。五口和無諍。六意和同悅。
<lb ed="X" n="0488c22"/><lb ed="R063" n="0623a16"/>什師云。欲令衆和要由六法。一以慈心起身業。二
<lb ed="X" n="0488c23"/><lb ed="R063" n="0623a17"/>以慈心起口業。三以慈心起意業。四若得食時。減
<lb ed="X" n="0488c24"/><lb ed="R063" n="0623a18"/><g ref="#CB00647">盋</g>中飯。供養上座一人下座一人。五持戒淸淨。六
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0489a" n="0489a"/>
<lb ed="X" n="0489a01"/><lb ed="R063" n="0623b01"/>漏盡智慧。群居必以六爲體。方顯僧寶之尊重。爲
<lb ed="X" n="0489a02"/><lb ed="R063" n="0623b02"/>世福田也。又十誦律中有五種僧。一者無慚愧僧。
<lb ed="X" n="0489a03"/><lb ed="R063" n="0623b03"/>破戒諸比丘是。二者羺羊僧。凡夫鈍根無智慧。如
<lb ed="X" n="0489a04"/><lb ed="R063" n="0623b04"/>羺羊聚在一處。不知布薩。不知布薩羯磨。不知法
<lb ed="X" n="0489a05"/><lb ed="R063" n="0623b05"/>會<note place="inline">法會者。根本尼陀那云。會坐如說戒自恣時。有客比丘來。應更說。不應更說。應次第聽。不應次
<lb ed="X" n="0489a06"/><lb ed="R063" n="0623b06"/>第聽。先比丘應出界而出界。客比丘亦爾。或時客來少。雖不應更說。設客有重德。若剛強能作鬪諍事。應
<lb ed="X" n="0489a07"/><lb ed="R063" n="0623b07"/>更說而不說。如是比丘。名不知法會也</note>。三別衆僧。一界內別作羯磨。
<lb ed="X" n="0489a08"/><lb ed="R063" n="0623b08"/>四淸淨僧。凡夫持戒人及凡夫勝者<note place="inline">凡夫勝者。謂外凡內凡七
<lb ed="X" n="0489a09"/><lb ed="R063" n="0623b09"/>賢人也。一五停心。二別相念。三總相念。名爲外凡。一煖位。二頂位。三忍位。四世第一位。名爲內凡也</note>。五
<lb ed="X" n="0489a10"/><lb ed="R063" n="0623b10"/>眞實僧。學無學人。此中所禮。正禮後二種。由眞實
<lb ed="X" n="0489a11"/><lb ed="R063" n="0623b11"/>僧。能令勝義正法久住<note place="inline">謂三乘道果</note>。由淸淨僧。能令世
<lb ed="X" n="0489a12"/><lb ed="R063" n="0623b12"/>俗正法久住故<note place="inline">謂法律敎誡</note>。彼前三種能作非法羯磨。
<lb ed="X" n="0489a13"/><lb ed="R063" n="0623b13"/>能令正法破壞。故非所禮。</p><p xml:id="pX40p0489a1311" cb:place="inline">復有住持三寶。一體
<lb ed="X" n="0489a14"/><lb ed="R063" n="0623b14"/>三寶。言住持三寶者。謂範金合土紙素丹靑。名爲
<lb ed="X" n="0489a15"/><lb ed="R063" n="0623b15"/>佛寶。黃卷赤牘大藏經文。名爲法寶。剃髮染衣。名
<lb ed="X" n="0489a16"/><lb ed="R063" n="0623b16"/>爲僧寶。此三住世不絕。故名住持三寶也。</p><p xml:id="pX40p0489a1617" cb:place="inline">言同
<lb ed="X" n="0489a17"/><lb ed="R063" n="0623b17"/>體三寶者。以實相慧。覺了諸法非空非有亦空亦
<lb ed="X" n="0489a18"/><lb ed="R063" n="0623b18"/>有。雙忘雙照。三智圓覺。名爲佛寶。所覺法性之理。
<lb ed="X" n="0489a19"/><lb ed="R063" n="0624a01"/>三諦具足。名爲法寶。如此覺慧。與理事和合。名爲
<lb ed="X" n="0489a20"/><lb ed="R063" n="0624a02"/>僧寶。</p><p xml:id="pX40p0489a2003" cb:place="inline">所言諸佛者。卽通指十方現坐道場一切
<lb ed="X" n="0489a21"/><lb ed="R063" n="0624a03"/>大師。以覺體遍故。雖在他方。能於此土而作良祐。
<lb ed="X" n="0489a22"/><lb ed="R063" n="0624a04"/>亦卽通指三世次第出興一切世尊。以覺性常故。
<lb ed="X" n="0489a23"/><lb ed="R063" n="0624a05"/>雖示過未。能於現在而垂感應。故云諸佛。然諸字
<lb ed="X" n="0489a24"/><lb ed="R063" n="0624a06"/>而通法僧。亦云諸法諸僧也。敬禮三寶竟。</p>
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0489b" n="0489b"/>
<lb ed="X" n="0489b01"/><lb ed="R063" n="0624a07"/><p xml:id="pX40p0489b0101">二誡聽獲益。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0489b02"/><lb ed="R063" n="0624a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX40p0489b0201"><l>今演毗尼法</l><l>令正法久住</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0489b03"/><lb ed="R063" n="0624a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0489b0301">釋　今演者。揀非<anchor xml:id="nkr_note_add_0489b0301" n="0489b0301"/><anchor xml:id="beg0489b0301" n="0489b0301"/>已<anchor xml:id="end0489b0301"/>說未說。謂正當說戒之時也。
<lb ed="X" n="0489b04"/><lb ed="R063" n="0624a10"/>演者。謂宣布流通之義。毗尼法者。揀非經論二敎。</p>
<lb ed="X" n="0489b05"/><lb ed="R063" n="0624a11"/><p xml:id="pX40p0489b0501">令正法久住者。正法謂出世無漏聖道也。正法
<lb ed="X" n="0489b06"/><lb ed="R063" n="0624a12"/>住世。敎理行果悉皆具足。由秉羯磨。半月布薩。則
<lb ed="X" n="0489b07"/><lb ed="R063" n="0624a13"/>戒身成就。定慧發生。沙門道果由是可期。若廢布
<lb ed="X" n="0489b08"/><lb ed="R063" n="0624a14"/>薩。戒身穢染。正法亡滅矣。</p><p xml:id="pX40p0489b0811" cb:place="inline">五分云。毗尼是佛壽
<lb ed="X" n="0489b09"/><lb ed="R063" n="0624a15"/>命。毗尼住世。則正法久住。</p><p xml:id="pX40p0489b0911" cb:place="inline">善見曰。云何得知正
<lb ed="X" n="0489b10"/><lb ed="R063" n="0624a16"/>法久住。如說戒法不滅者是。故云令正法久住也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0489b11"/><lb ed="R063" n="0624a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX40p0489b1101">戒如海無涯。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0489b12"/><lb ed="R063" n="0624a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0489b1201">釋　說戒犍度云。海水有八奇特法。所以阿修羅
<lb ed="X" n="0489b13"/><lb ed="R063" n="0624b01"/>娠樂住。一者一切衆流皆往投之<note place="inline">華嚴五十二卷云。四天下有二
<lb ed="X" n="0489b14"/><lb ed="R063" n="0624b02"/>萬五千河流入海中</note>。二者潮不失限<note place="inline">華嚴云。謂有二萬五千河及八十億諸龍王宮
<lb ed="X" n="0489b15"/><lb ed="R063" n="0624b03"/>中水入大海。湧出有時。故潮不失限也</note>。三者五大河投而失本名<note place="inline">雜阿
<lb ed="X" n="0489b16"/><lb ed="R063" n="0624b04"/>含經云。五大河合爲一流。一恒河。二耶蒲那河。三薩羅由。四伊羅<g ref="#CB02494">䟦</g>提。五摩醯。是名五河也</note>。四
<lb ed="X" n="0489b17"/><lb ed="R063" n="0624b05"/>者河及天雨盡歸而無增減<note place="inline">華嚴五十一卷經云。海有四大寶。能消衆
<lb ed="X" n="0489b18"/><lb ed="R063" n="0624b06"/>水海水。無有增減。一名日藏。二名離潤。三名火燄光。四名盡無餘。若無四寶。從四天下乃至有頂。悉皆漂
<lb ed="X" n="0489b19"/><lb ed="R063" n="0624b07"/>沒</note>。五者同一鹹味。六者不受死屍。七者多出珍寶。
<lb ed="X" n="0489b20"/><lb ed="R063" n="0624b08"/>八者大形所居。我法中亦有八奇特。使諸弟子。於
<lb ed="X" n="0489b21"/><lb ed="R063" n="0624b09"/>中娛樂。一者我諸弟子漸次學戒。皆歸我法。於中
<lb ed="X" n="0489b22"/><lb ed="R063" n="0624b10"/>學善法。二者我諸弟子住於戒中。至死不犯。三者
<lb ed="X" n="0489b23"/><lb ed="R063" n="0624b11"/>四姓捨家皆稱沙門<note place="inline">四姓者。一刹帝利。是王種。二婆羅門。是淨行。如此方儒流。
<lb ed="X" n="0489b24"/><lb ed="R063" n="0624b12"/>華嚴鈔云。婆羅門是白色類者。謂婆羅門法。七歲<anchor xml:id="nkr_note_add_0489b2401" n="0489b2401"/><anchor xml:id="beg0489b2401" n="0489b2401"/>已<anchor xml:id="end0489b2401"/>上出家。學四圍陀。十五歲<anchor xml:id="nkr_note_add_0489b2402" n="0489b2402"/><anchor xml:id="beg0489b2402" n="0489b2402"/>已<anchor xml:id="end0489b2402"/>去。受婆羅門法。遊方學
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0489c" n="0489c"/>
<lb ed="X" n="0489c01"/><lb ed="R063" n="0624b13"/>問。三十恐絕後嗣。娶妻。五十入山修道。世俗之中可謂白淨。三吠奢。亦云毗舍。卽商賈姓也。四首陀。卽農
<lb ed="X" n="0489c02"/><lb ed="R063" n="0624b14"/>田爲業者。開元錄云。秦晉以前出家者。多隨師姓。後彌天<name role="" type="person">釋道安</name>法師謂。剃髮染衣。紹釋迦種。卽無殊姓。
<lb ed="X" n="0489c03"/><lb ed="R063" n="0624b15"/>尊莫尊於釋迦。乃以釋命姓。後增一阿含至。果云四河入海無復河名。四姓出家皆捨本姓。同稱釋子。旣
<lb ed="X" n="0489c04"/><lb ed="R063" n="0624b16"/>符經律。遂爲永式。皆稱沙門釋子也</note>。四者於我法中以信堅固。捨家
<lb ed="X" n="0489c05"/><lb ed="R063" n="0624b17"/>學道。入無餘涅槃界。而涅槃界無增無減。五者同
<lb ed="X" n="0489c06"/><lb ed="R063" n="0624b18"/>一解脫味。六者犯戒惡法。雖衆中坐。常離衆僧。遠
<lb ed="X" n="0489c07"/><lb ed="R063" n="0625a01"/>衆僧。亦離彼遠。七者多出珍寶。所謂四念處乃至
<lb ed="X" n="0489c08"/><lb ed="R063" n="0625a02"/>八聖道。八者受大形。所謂四向四果。</p><p xml:id="pX40p0489c0815" cb:place="inline">又薩婆多
<lb ed="X" n="0489c09"/><lb ed="R063" n="0625a03"/>論云。比丘二百五十戒。一切衆生上各得七戒。以
<lb ed="X" n="0489c10"/><lb ed="R063" n="0625a04"/>義分之。有二十一戒。如一衆生上起身口七惡。凡
<lb ed="X" n="0489c11"/><lb ed="R063" n="0625a05"/>起此惡。以貪瞋癡三因緣故起。以貪發於身口七
<lb ed="X" n="0489c12"/><lb ed="R063" n="0625a06"/>支。便成七惡。嗔癡亦爾。故成三七二十一惡。反惡
<lb ed="X" n="0489c13"/><lb ed="R063" n="0625a07"/>心得戒。於一衆生上得三七二十一戒色。於一切
<lb ed="X" n="0489c14"/><lb ed="R063" n="0625a08"/>衆生上亦爾。如有五種子中。破一麥一粟。斷一果。
<lb ed="X" n="0489c15"/><lb ed="R063" n="0625a09"/>摘一葉。如是一麥一粟一果一葉上各得三七二
<lb ed="X" n="0489c16"/><lb ed="R063" n="0625a10"/>十一惡。如不掘地戒。上至<name role="" type="person">須彌山</name>頂。下至金剛地
<lb ed="X" n="0489c17"/><lb ed="R063" n="0625a11"/>際。橫徧法界處。於一微塵上。各得三七二十一戒。
<lb ed="X" n="0489c18"/><lb ed="R063" n="0625a12"/>故情非情境上反惡得戒。得爾所戒色。又於一一
<lb ed="X" n="0489c19"/><lb ed="R063" n="0625a13"/>戒中。而有十利功德及三千威儀八萬細行。一一
<lb ed="X" n="0489c20"/><lb ed="R063" n="0625a14"/>淸淨戒色各徧法界。又復於此念念中任運成就
<lb ed="X" n="0489c21"/><lb ed="R063" n="0625a15"/>戒法善色。悉徧法界。不可窮盡故。</p><p xml:id="pX40p0489c2114" cb:place="inline">根本律云。毗
<lb ed="X" n="0489c22"/><lb ed="R063" n="0625a16"/>奈耶大海。涯際淼難知。差別相無窮。豈我能詳悉。
<lb ed="X" n="0489c23"/><lb ed="R063" n="0625a17"/>大師律敎海。甚深難可測。故曰戒如海無涯也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0489c24"/><lb ed="R063" n="0625a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX40p0489c2401">如寶求無厭。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0490a" n="0490a"/>
<lb ed="X" n="0490a01"/><lb ed="R063" n="0625b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0490a0101">釋　寶謂如意珠王。此寶於念念中。能雨滿閻浮
<lb ed="X" n="0490a02"/><lb ed="R063" n="0625b02"/>提一切樂具。而寶體終無損減。戒亦如是。於念念
<lb ed="X" n="0490a03"/><lb ed="R063" n="0625b03"/>中。出生一切念處正勤如意根力覺道等法。乃至
<lb ed="X" n="0490a04"/><lb ed="R063" n="0625b04"/>三乘聖果。而戒體終無變易。如彼珠王。施求無厭
<lb ed="X" n="0490a05"/><lb ed="R063" n="0625b05"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0490a06"/><lb ed="R063" n="0625b06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX40p0490a0601"><l>欲護聖法財</l><l>衆集聽我說</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0490a07"/><lb ed="R063" n="0625b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0490a0701">釋　言聖法財者。廣卽念處正勤乃至覺道等三
<lb ed="X" n="0490a08"/><lb ed="R063" n="0625b08"/>十七品助道法。略則信戒聞捨慧慚愧<note place="inline">七財者。謂出世間之
<lb ed="X" n="0490a09"/><lb ed="R063" n="0625b09"/>法財也。如世財能養色身壽命。法財能養法身慧命一切衆生行此七法資成道果。故謂之財　一信財。
<lb ed="X" n="0490a10"/><lb ed="R063" n="0625b10"/>信卽信心。謂信能決定受持正法。以爲成道之資。故名信財　二戒財。戒卽戒律。謂戒爲解脫之本。能防
<lb ed="X" n="0490a11"/><lb ed="R063" n="0625b11"/>身口意之非。以爲成道之資。故名戒財　三聞財。聞爲三慧之首。聞佛聲敎。則開發妙解。如說而行。以爲
<lb ed="X" n="0490a12"/><lb ed="R063" n="0625b12"/>成道之資。故名聞財　四捨財。捨卽捨施。謂若能運平等心。無僧無愛。身命資財。隨求給施。以爲成道之
<lb ed="X" n="0490a13"/><lb ed="R063" n="0625b13"/>資。故名捨財　五定慧財。定慧卽止觀也。定則攝心不散。止諸妄念。慧則照了諸法。破諸邪見。以爲成道
<lb ed="X" n="0490a14"/><lb ed="R063" n="0625b14"/>之資。故名定慧財　六七慚愧財。慚者慚天。愧者愧人。謂旣能慚愧。則不造作諸惡業。以爲成道之資。故
<lb ed="X" n="0490a15"/><lb ed="R063" n="0625b15"/>名慙愧財也</note>。然此法財。非戒無能守護。戒有防非止惡
<lb ed="X" n="0490a16"/><lb ed="R063" n="0625b16"/>之功。亦如強兵猛將。能伏怨敵。亦如堅城深塹。能
<lb ed="X" n="0490a17"/><lb ed="R063" n="0625b17"/>禦魔軍。不令得便侵凌故也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0490a18"/><lb ed="R063" n="0625b18"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX40p0490a1801"><l>欲除四棄法</l><l>及滅僧殘法</l><l>障三十捨墮</l>
<lb ed="X" n="0490a19"/><lb ed="R063" n="0626a01"/><l>衆集聽我說</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0490a20"/><lb ed="R063" n="0626a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0490a2001">釋　所言棄者。此中隨犯一戒。卽爲三十七品助
<lb ed="X" n="0490a21"/><lb ed="R063" n="0626a03"/>道法所棄。爲沙門四道果所棄。爲戒定慧解脫解
<lb ed="X" n="0490a22"/><lb ed="R063" n="0626a04"/>脫知見一切善法所棄。又如人犯死罪。更無生路。
<lb ed="X" n="0490a23"/><lb ed="R063" n="0626a05"/>比丘犯波羅夷。永無懺悔之路。故名爲棄<note place="inline">此<anchor xml:id="nkr_note_add_0490a2301" n="0490a2301"/><anchor xml:id="beg0490a2301" n="0490a2301"/>但<anchor xml:id="end0490a2301"/>消文。正釋
<lb ed="X" n="0490a24"/><lb ed="R063" n="0626a06"/>如後</note>。僧殘捨墮解在後文。然戒有五篇。今止言三者。
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0490b" n="0490b"/>
<lb ed="X" n="0490b01"/><lb ed="R063" n="0626a07"/>以重攝輕。文略義足。欲除四棄不犯。永絕僧殘。不
<lb ed="X" n="0490b02"/><lb ed="R063" n="0626a08"/>干障隔。捨墮無違。衆集聽我說戒。聽說之功。實能
<lb ed="X" n="0490b03"/><lb ed="R063" n="0626a09"/>離斯過也。</p>
<lb ed="X" n="0490b04"/><lb ed="R063" n="0626a10"/><p xml:id="pX40p0490b0401">三憑師傳說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0490b05"/><lb ed="R063" n="0626a11"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX40p0490b0501"><l>毗婆尸式棄</l><l>毗舍拘留孫</l><l>拘那含牟尼</l>
<lb ed="X" n="0490b06"/><lb ed="R063" n="0626a12"/><l>迦葉釋迦文</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0490b07"/><lb ed="R063" n="0626a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0490b0701">釋　毗婆尸佛亦名<name role="" type="person">維衛佛</name>。華言有四。以其如月
<lb ed="X" n="0490b08"/><lb ed="R063" n="0626a14"/>圓智滿。則云徧見。魄盡惑亡。則云淨觀。旣圓且淨。
<lb ed="X" n="0490b09"/><lb ed="R063" n="0626a15"/>則云勝觀勝見。</p>
<lb ed="X" n="0490b10"/><lb ed="R063" n="0626a16"/><p xml:id="pX40p0490b1001">梵語尸棄。亦名式棄。華言火。又云持髻。謂無分別
<lb ed="X" n="0490b11"/><lb ed="R063" n="0626a17"/>智。最爲尊上。處於心頂也<note place="inline">無分別智者。卽根本智。謂衆智之根本故</note>。</p>
<lb ed="X" n="0490b12"/><lb ed="R063" n="0626a18"/><p xml:id="pX40p0490b1201">梵語毗舍浮。亦云隨葉。亦云毗舍羅。華言徧一切
<lb ed="X" n="0490b13"/><lb ed="R063" n="0626b01"/>自在。謂煩惱斷盡。於一切處。無不自在<note place="inline">煩惱卽無明也</note>。<anchor xml:id="nkr_note_add_0490b1301" n="0490b1301"/><anchor xml:id="beg0490b1301" n="0490b1301"/>已<anchor xml:id="end0490b1301"/>
<lb ed="X" n="0490b14"/><lb ed="R063" n="0626b02"/>上三佛乃莊嚴劫中最後三佛也<note place="inline">劫是梵語。具云劫波。華言分別
<lb ed="X" n="0490b15"/><lb ed="R063" n="0626b03"/>時節。莊嚴劫者。謂此劫中多所莊嚴</note>。</p>
<lb ed="X" n="0490b16"/><lb ed="R063" n="0626b04"/><p xml:id="pX40p0490b1601">梵語拘留孫。亦云拘樓秦。華言所應斷。謂斷一切
<lb ed="X" n="0490b17"/><lb ed="R063" n="0626b05"/>煩惱。永盡無餘。於賢劫中。第九減劫人壽減至六
<lb ed="X" n="0490b18"/><lb ed="R063" n="0626b06"/>萬歲時。出世成佛。爲千佛首。</p>
<lb ed="X" n="0490b19"/><lb ed="R063" n="0626b07"/><p xml:id="pX40p0490b1901">梵語拘那含牟尼。華言金寂。謂金則明現。寂則無
<lb ed="X" n="0490b20"/><lb ed="R063" n="0626b08"/>礙也。大智度論又名迦那迦牟尼。華言金仙人。謂
<lb ed="X" n="0490b21"/><lb ed="R063" n="0626b09"/>身金色故也。人壽減至四萬歲時。出世成佛。</p>
<lb ed="X" n="0490b22"/><lb ed="R063" n="0626b10"/><p xml:id="pX40p0490b2201">迦葉梵語。具云<name role="" type="person">迦攝波</name>。華言飮光。謂身光顯赫。能
<lb ed="X" n="0490b23"/><lb ed="R063" n="0626b11"/>飮一切光明故也。人壽減至二萬歲時。成等正覺。</p>
<lb ed="X" n="0490b24"/><lb ed="R063" n="0626b12"/><p xml:id="pX40p0490b2401">梵語釋迦文。此云能儒。儒者和柔也。亦云釋迦牟
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0490c" n="0490c"/>
<lb ed="X" n="0490c01"/><lb ed="R063" n="0626b13"/>尼。摭華云。此翻能仁寂默。寂默故不住生死。能仁
<lb ed="X" n="0490c02"/><lb ed="R063" n="0626b14"/>故不住涅槃。悲智雙運。立此嘉稱。發軫云。本起經
<lb ed="X" n="0490c03"/><lb ed="R063" n="0626b15"/>翻釋迦爲能仁。本行經譯牟尼爲寂默。能仁是姓。
<lb ed="X" n="0490c04"/><lb ed="R063" n="0626b16"/>牟尼是字。姓從慈悲利物。字取智慧冥理。以利物
<lb ed="X" n="0490c05"/><lb ed="R063" n="0626b17"/>故不住涅槃。以冥理故不住生死。又寂者現相無
<lb ed="X" n="0490c06"/><lb ed="R063" n="0626b18"/>相。默者示說無說。此謂卽眞之應也<note place="inline">此理依釋</note>。又云。我
<lb ed="X" n="0490c07"/><lb ed="R063" n="0627a01"/>佛上代從劫初時立王。至<name role="" type="person">淨飯王</name>。共計八萬四千
<lb ed="X" n="0490c08"/><lb ed="R063" n="0627a02"/>二百五十五王。昔懿師摩王。姓甘蔗氏。次夫人有
<lb ed="X" n="0490c09"/><lb ed="R063" n="0627a03"/>四子。並皆聰慧。大夫人有一子。頑薄醜陋。大夫人
<lb ed="X" n="0490c10"/><lb ed="R063" n="0627a04"/>恐其四子奪其國祚。以情惑王。令驅四子出國。王
<lb ed="X" n="0490c11"/><lb ed="R063" n="0627a05"/>依言驅擯。時四子奉命。其母同生姊妹咸願同去。
<lb ed="X" n="0490c12"/><lb ed="R063" n="0627a06"/>一切人民多樂隨從。至雪山北舍夷林中。其地平
<lb ed="X" n="0490c13"/><lb ed="R063" n="0627a07"/>廣。遂築城居焉。人慕德風歸者如雲。<g ref="#CB15106">鬱</g>成大國。遂
<lb ed="X" n="0490c14"/><lb ed="R063" n="0627a08"/>立小弟爲王。名尼樓。數年之後。王問四子所在。傍
<lb ed="X" n="0490c15"/><lb ed="R063" n="0627a09"/>臣具答。王大歎曰。我子釋迦。因此命氏。又云直林。
<lb ed="X" n="0490c16"/><lb ed="R063" n="0627a10"/>旣於林立國。卽以林爲姓。此以釋迦翻爲直林。寂
<lb ed="X" n="0490c17"/><lb ed="R063" n="0627a11"/>默是字。本行經云。謂諸釋種。立性憍慢多言。及見
<lb ed="X" n="0490c18"/><lb ed="R063" n="0627a12"/>太子。悉皆默然。王云宜字牟尼。稱讚淨土經名釋
<lb ed="X" n="0490c19"/><lb ed="R063" n="0627a13"/>迦寂靜也。此四如來在賢劫初。次第出現於世<note place="inline">言賢
<lb ed="X" n="0490c20"/><lb ed="R063" n="0627a14"/>劫者。此劫中多有賢人也</note>。所以處處說此七佛名者。一謂在百
<lb ed="X" n="0490c21"/><lb ed="R063" n="0627a15"/>小劫內淨居天人曾所見故。二謂本師修相好業
<lb ed="X" n="0490c22"/><lb ed="R063" n="0627a16"/>從毗婆尸佛爲始故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0490c23"/><lb ed="R063" n="0627a17"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX40p0490c2301"><l>諸世尊大德</l><l>爲我說是事</l><l>我今欲善說</l>
<lb ed="X" n="0490c24"/><lb ed="R063" n="0627a18"/><l>諸賢咸共聽</l></lg></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0491a" n="0491a"/>
<lb ed="X" n="0491a01"/><lb ed="R063" n="0627b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0491a0101">釋　世尊者。謂十號具足。九界同仰。爲天中天。居
<lb ed="X" n="0491a02"/><lb ed="R063" n="0627b02"/>聖中聖。因圓果滿。世出世間無與等者。故名世尊。
<lb ed="X" n="0491a03"/><lb ed="R063" n="0627b03"/>言大德者。謂等濟衆生。具大慈德。折攝敎化。具大
<lb ed="X" n="0491a04"/><lb ed="R063" n="0627b04"/>威德。故云大德也。爲我說是事者。此謂憑師傳說。
<lb ed="X" n="0491a05"/><lb ed="R063" n="0627b05"/>顯非臆說也。是事者。卽四事十三事。乃至七滅諍
<lb ed="X" n="0491a06"/><lb ed="R063" n="0627b06"/>事。我今欲善說。善說者。謂如法如律如佛所敎。言
<lb ed="X" n="0491a07"/><lb ed="R063" n="0627b07"/>詞明了。文句不顚倒。錯脫不干。非法別衆。衆具不
<lb ed="X" n="0491a08"/><lb ed="R063" n="0627b08"/>缺。名善說也。諸賢咸共聽。賢乃尊稱之詞。從初近
<lb ed="X" n="0491a09"/><lb ed="R063" n="0627b09"/>圓比丘。乃至百臘老比丘。皆應共聽。始從戒序。終
<lb ed="X" n="0491a10"/><lb ed="R063" n="0627b10"/>至七佛略敎誡經。一一攝耳諦聽。故云諸賢咸共
<lb ed="X" n="0491a11"/><lb ed="R063" n="0627b11"/>聽。</p>
<lb ed="X" n="0491a12"/><lb ed="R063" n="0627b12"/><p xml:id="pX40p0491a1201">四戒足勿毀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0491a13"/><lb ed="R063" n="0627b13"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX40p0491a1301"><l>譬如人毀足</l><l>不堪有所涉</l><l>毀戒亦如是</l>
<lb ed="X" n="0491a14"/><lb ed="R063" n="0627b14"/><l>不得生天人</l><l>欲得生天上</l><l>若生人中者</l>
<lb ed="X" n="0491a15"/><lb ed="R063" n="0627b15"/><l>常當護戒足</l><l>勿令有毀損</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0491a16"/><lb ed="R063" n="0627b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0491a1601">釋　初一頌上二句設喩。下二句以法合明障善
<lb ed="X" n="0491a17"/><lb ed="R063" n="0627b17"/>道誡。次一頌上二句示生善趣。下二句法喩雙擧。
<lb ed="X" n="0491a18"/><lb ed="R063" n="0627b18"/>譬者比類也。卽以近事比類。令深法得曉了故。譬
<lb ed="X" n="0491a19"/><lb ed="R063" n="0628a01"/>如人之有足。意欲往而卽至。旣毀於足。豈有無足
<lb ed="X" n="0491a20"/><lb ed="R063" n="0628a02"/>欲行。無舟希渡而可得乎。毀戒亦爾。不得生天人。
<lb ed="X" n="0491a21"/><lb ed="R063" n="0628a03"/>天者。謂欲界六天。色界無色界<note place="inline">色界十八梵天。無色界四天。共前六
<lb ed="X" n="0491a22"/><lb ed="R063" n="0628a04"/>欲。二十八天也</note>。人者。謂四洲人趣。旣毀淨戒。聖果難期。人
<lb ed="X" n="0491a23"/><lb ed="R063" n="0628a05"/>天絕分。欲得生天及人中者。常當護戒如足。勿令
<lb ed="X" n="0491a24"/><lb ed="R063" n="0628a06"/>毀損。方可得生。言持戒生天人中者。略有二義。一
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0491b" n="0491b"/>
<lb ed="X" n="0491b01"/><lb ed="R063" n="0628a07"/>謂戒足不可毀。毀則人天尙且無分。何況涅槃。二
<lb ed="X" n="0491b02"/><lb ed="R063" n="0628a08"/>者對機而說。語涅槃則怖。語人天則樂。如佛度難
<lb ed="X" n="0491b03"/><lb ed="R063" n="0628a09"/>陀。而難陀惟戀妻子。於修梵行。心無樂欲。佛知彼
<lb ed="X" n="0491b04"/><lb ed="R063" n="0628a10"/>意。同遊天宮。難陀見處處天子天女嬉戲快樂。復
<lb ed="X" n="0491b05"/><lb ed="R063" n="0628a11"/>見一處。唯有天女而無天子。難陀問天女曰。何故
<lb ed="X" n="0491b06"/><lb ed="R063" n="0628a12"/>此處無天子耶。答言。佛有弟號曰難陀。出家修梵
<lb ed="X" n="0491b07"/><lb ed="R063" n="0628a13"/>行。當生此處。受諸快樂。以待彼生也。難陀心生樂
<lb ed="X" n="0491b08"/><lb ed="R063" n="0628a14"/>欲。勤修梵行。後從佛遊泥犁中。始知天樂未就。惡
<lb ed="X" n="0491b09"/><lb ed="R063" n="0628a15"/>果<anchor xml:id="nkr_note_add_0491b0901" n="0491b0901"/><anchor xml:id="beg0491b0901" n="0491b0901"/>已<anchor xml:id="end0491b0901"/>成。心生恐怖。佛爲說法。而證道果。今說生天
<lb ed="X" n="0491b10"/><lb ed="R063" n="0628a16"/>人。然非聖意。實爲涅槃。所謂先以欲鉤牽。後令入
<lb ed="X" n="0491b11"/><lb ed="R063" n="0628a17"/>佛智。</p><p xml:id="pX40p0491b1103" cb:place="inline">律攝云。險途有二。一是人天。二是惡道。雖
<lb ed="X" n="0491b12"/><lb ed="R063" n="0628a18"/>復生天受諸勝樂。報盡還墮惡趣。是則人天非所
<lb ed="X" n="0491b13"/><lb ed="R063" n="0628b01"/>當欲。又復戒喩爲足者。無遠不屆。若欲橫超淨域
<lb ed="X" n="0491b14"/><lb ed="R063" n="0628b02"/>上品上生。若欲高登三界。永絕輪迴。若欲承事諸
<lb ed="X" n="0491b15"/><lb ed="R063" n="0628b03"/>佛。聽聞妙法。若欲性制虗融。照用自在。莫不以戒
<lb ed="X" n="0491b16"/><lb ed="R063" n="0628b04"/>爲基本也。若約持戒具足釋者。若持戒具足。身心
<lb ed="X" n="0491b17"/><lb ed="R063" n="0628b05"/>安樂。後不憂悔故。</p><p xml:id="pX40p0491b1708" cb:place="inline">涅槃經十一卷云。愛見羅刹
<lb ed="X" n="0491b18"/><lb ed="R063" n="0628b06"/>全乞浮囊如犯棄。乞半如犯殘。三分之一如犯偷
<lb ed="X" n="0491b19"/><lb ed="R063" n="0628b07"/>蘭。手許如犯墮。塵許如犯吉羅。囊全能渡海。戒全
<lb ed="X" n="0491b20"/><lb ed="R063" n="0628b08"/>出生死海。縱使定慧不生。亦決不失人天之身也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0491b21"/><lb ed="R063" n="0628b09"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX40p0491b2101"><l>如御入險道</l><l>失轄折軸憂</l><l>毀戒亦如是</l>
<lb ed="X" n="0491b22"/><lb ed="R063" n="0628b10"/><l>死時懷恐懼</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0491b23"/><lb ed="R063" n="0628b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0491b2301">釋　此頌約生死爲險道也。轄是軸頭之鐵。軸是
<lb ed="X" n="0491b24"/><lb ed="R063" n="0628b12"/>車輪中轉軸。運載全憑轄軸。正入險道之中。失轄
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0491c" n="0491c"/>
<lb ed="X" n="0491c01"/><lb ed="R063" n="0628b13"/>折軸。不堪運載至所至處。毀戒亦爾。戒有任運之
<lb ed="X" n="0491c02"/><lb ed="R063" n="0628b14"/>功。從生死險道。運至涅槃。令得安隱。旣毀淨戒。道
<lb ed="X" n="0491c03"/><lb ed="R063" n="0628b15"/>果絕分。死時惟懷恐懼。故將生死。喩如險道。戒法
<lb ed="X" n="0491c04"/><lb ed="R063" n="0628b16"/>等於轄軸。毀戒則死時惡趣相現。猶如險道之中
<lb ed="X" n="0491c05"/><lb ed="R063" n="0628b17"/>失轄折軸。恐怖慞惶。前後無救。經云。關閉一切諸
<lb ed="X" n="0491c06"/><lb ed="R063" n="0628b18"/>惡趣門。開示人天涅槃正路。實由堅持淨戒之功
<lb ed="X" n="0491c07"/><lb ed="R063" n="0629a01"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0491c08"/><lb ed="R063" n="0629a02"/><p xml:id="pX40p0491c0801">五顯戒全缺。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0491c09"/><lb ed="R063" n="0629a03"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX40p0491c0901"><l>如人自照鏡</l><l>好醜生欣慼</l><l>說戒亦如是</l>
<lb ed="X" n="0491c10"/><lb ed="R063" n="0629a04"/><l>全毀生憂喜</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0491c11"/><lb ed="R063" n="0629a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0491c1101">釋　謂如人以鏡自照其面。相貌嚴好則生欣喜。
<lb ed="X" n="0491c12"/><lb ed="R063" n="0629a06"/>醜陋則生憂慼。故律云。以戒自觀察。如鏡照面像。
<lb ed="X" n="0491c13"/><lb ed="R063" n="0629a07"/>說戒亦爾。當自返觀是染是淨。戒若全淨則內懷
<lb ed="X" n="0491c14"/><lb ed="R063" n="0629a08"/>欣喜。外不愧人。戒身染汙則內生憂慼。外耻於僧
<lb ed="X" n="0491c15"/><lb ed="R063" n="0629a09"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0491c16"/><lb ed="R063" n="0629a10"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX40p0491c1601"><l>如兩陣共戰</l><l>勇怯有進退</l><l>說戒亦如是</l>
<lb ed="X" n="0491c17"/><lb ed="R063" n="0629a11"/><l>淨穢生安畏</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0491c18"/><lb ed="R063" n="0629a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0491c1801">釋　如兩陣交戰。勇者前進。怯者退敗。持戒之士
<lb ed="X" n="0491c19"/><lb ed="R063" n="0629a13"/>與煩惱魔軍共戰。若守持之志勇猛。則降伏魔軍。
<lb ed="X" n="0491c20"/><lb ed="R063" n="0629a14"/>故律云。如有勇猛將。善習鬪戰法。降伏於彼敵。沒
<lb ed="X" n="0491c21"/><lb ed="R063" n="0629a15"/>死不顧命。佛子亦如是。善學於禁戒。五陰散壞時。
<lb ed="X" n="0491c22"/><lb ed="R063" n="0629a16"/>終不畏命盡。從佛戒所生。爾乃是眞生。若持戒之
<lb ed="X" n="0491c23"/><lb ed="R063" n="0629a17"/>心怯弱。不能降伏煩惱魔軍。反被煩惱魔軍所勝。
<lb ed="X" n="0491c24"/><lb ed="R063" n="0629a18"/>若聞說戒時。戒身有穢則心生怖畏。淨則心生安
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0492a" n="0492a"/>
<lb ed="X" n="0492a01"/><lb ed="R063" n="0629b01"/>樂。故云淨穢生安畏也。</p>
<lb ed="X" n="0492a02"/><lb ed="R063" n="0629b02"/><p xml:id="pX40p0492a0201">六讚戒勝喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0492a03"/><lb ed="R063" n="0629b03"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX40p0492a0301"><l>世間王爲最</l><l>衆流海爲最</l><l>衆星月爲最</l>
<lb ed="X" n="0492a04"/><lb ed="R063" n="0629b04"/><l>衆聖佛爲最</l><l>一切衆律中</l><l>戒經爲上最</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0492a05"/><lb ed="R063" n="0629b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0492a0501">釋　前一頌擧喩歎德。次半頌以法合喩。凡受此
<lb ed="X" n="0492a06"/><lb ed="R063" n="0629b06"/>比丘戒者。名爲大沙門。梵語摩訶。此云大。天台四
<lb ed="X" n="0492a07"/><lb ed="R063" n="0629b07"/>敎儀云。大含三義。一者大。天人中尊故。二者多。富
<lb ed="X" n="0492a08"/><lb ed="R063" n="0629b08"/>有福慧故。三者勝。超諸外道故。所以佛言。於天人
<lb ed="X" n="0492a09"/><lb ed="R063" n="0629b09"/>魔梵沙門婆羅門衆中。釋子沙門最爲第一。而云
<lb ed="X" n="0492a10"/><lb ed="R063" n="0629b10"/>一切衆律者。謂世間國禁外道邪宗亦各有律<note place="inline">薩婆
<lb ed="X" n="0492a11"/><lb ed="R063" n="0629b11"/>多論云。外道亦制四重。一不婬師婦。二不盜金。三不殺婆羅門。四不飮白酒。不如佛法一切不婬。一切不
<lb ed="X" n="0492a12"/><lb ed="R063" n="0629b12"/>盜。一切不殺。一切酒不飮。一切不妄語。故云邪宗也</note>。</p><p xml:id="pX40p0492a1221" cb:place="inline">又八戒五戒十戒亦
<lb ed="X" n="0492a13"/><lb ed="R063" n="0629b13"/>不如比丘戒爲最故。又禪戒無漏戒亦不如波羅
<lb ed="X" n="0492a14"/><lb ed="R063" n="0629b14"/>提木叉戒最爲殊勝。</p><p xml:id="pX40p0492a1409" cb:place="inline">薩婆多論云。夫能維持佛
<lb ed="X" n="0492a15"/><lb ed="R063" n="0629b15"/>法。有七衆住世間。三乘道果不絕。盡以波羅提木
<lb ed="X" n="0492a16"/><lb ed="R063" n="0629b16"/>叉而爲根本。禪無漏戒不爾。是故於三戒中。最爲
<lb ed="X" n="0492a17"/><lb ed="R063" n="0629b17"/>殊勝。</p><p xml:id="pX40p0492a1703" cb:place="inline">故律云。衆山須彌最。衆流海爲最。衆經億
<lb ed="X" n="0492a18"/><lb ed="R063" n="0629b18"/>百千。戒經第一最。非但衆律之中以戒經爲上最。
<lb ed="X" n="0492a19"/><lb ed="R063" n="0630a01"/>卽三藏十二部亦以戒經爲最。</p><p xml:id="pX40p0492a1913" cb:place="inline">根本律云。佛說
<lb ed="X" n="0492a20"/><lb ed="R063" n="0630a02"/>三藏敎。毗柰耶爲首。佛遊於世間。隨處說經法。律
<lb ed="X" n="0492a21"/><lb ed="R063" n="0630a03"/>敎不如是。故知難値遇。諸佛證菩提。獨覺身心靜。
<lb ed="X" n="0492a22"/><lb ed="R063" n="0630a04"/>及與阿羅漢。咸由律藏成。三世諸聖賢。遠離有爲
<lb ed="X" n="0492a23"/><lb ed="R063" n="0630a05"/>縛。皆以律爲本。能至安隱處。合上四喩。一衆律中
<lb ed="X" n="0492a24"/><lb ed="R063" n="0630a06"/>最爲其尊。二最爲深大。三最爲照明。四經律中王。
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0492b" n="0492b"/>
<lb ed="X" n="0492b01"/><lb ed="R063" n="0630a07"/>若不堅持淨戒。縱使多智禪定現前。皆成魔道。故
<lb ed="X" n="0492b02"/><lb ed="R063" n="0630a08"/>云戒經爲上最也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0492b03"/><lb ed="R063" n="0630a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX40p0492b0301"><l>如來立禁戒</l><l>半月半月說</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0492b04"/><lb ed="R063" n="0630a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0492b0401">釋　如來者。謂迷時背覺合塵。是如去。雖名爲去。
<lb ed="X" n="0492b05"/><lb ed="R063" n="0630a11"/>而體性不動。故受如稱。卽本覺也。悟時背塵合覺。
<lb ed="X" n="0492b06"/><lb ed="R063" n="0630a12"/>名如來。以如體上。有淨用起。反染歸淨。名之爲來。
<lb ed="X" n="0492b07"/><lb ed="R063" n="0630a13"/>卽始覺義。眞如體來去隨緣故。取本覺名如。始覺
<lb ed="X" n="0492b08"/><lb ed="R063" n="0630a14"/>名來。始本不二。名究竟覺。究竟者。卽如與來合。無
<lb ed="X" n="0492b09"/><lb ed="R063" n="0630a15"/>始本異。名曰如來。復有法報化三身。立禁戒者。立
<lb ed="X" n="0492b10"/><lb ed="R063" n="0630a16"/>謂創立也。此顯戒法如來親口所說。不通餘聖。不
<lb ed="X" n="0492b11"/><lb ed="R063" n="0630a17"/>同經論容五人說承佛印可。</p><p xml:id="pX40p0492b1112" cb:place="inline">大智度論云。五人
<lb ed="X" n="0492b12"/><lb ed="R063" n="0630a18"/>說者。一佛說。謂如來金口所宣。二弟子說。卽聲聞
<lb ed="X" n="0492b13"/><lb ed="R063" n="0630b01"/>緣覺菩薩諸大弟子承佛加被。隨機演敎。化度衆
<lb ed="X" n="0492b14"/><lb ed="R063" n="0630b02"/>生。三仙人說。卽佛會中諸大仙人。從佛入道。助宣
<lb ed="X" n="0492b15"/><lb ed="R063" n="0630b03"/>正法。四諸天說。卽梵釋諸天處處經中助宣法義。
<lb ed="X" n="0492b16"/><lb ed="R063" n="0630b04"/>五化人說。謂佛所化現。或諸大菩薩所作化人。隨
<lb ed="X" n="0492b17"/><lb ed="R063" n="0630b05"/>機說法。度有緣衆。是爲五人說也。律則不爾。唯佛
<lb ed="X" n="0492b18"/><lb ed="R063" n="0630b06"/>金口自說。如禮樂征伐自天子出。臣下聽命。若容
<lb ed="X" n="0492b19"/><lb ed="R063" n="0630b07"/>他說。萬姓不遵。國家敗亡矣。佛律亦爾。或容他說。
<lb ed="X" n="0492b20"/><lb ed="R063" n="0630b08"/>羣生不奉法。不久住故。是以禁戒唯佛自立。半月
<lb ed="X" n="0492b21"/><lb ed="R063" n="0630b09"/>半月說者。此謂楷定說戒之恒規也。此借月表顯。
<lb ed="X" n="0492b22"/><lb ed="R063" n="0630b10"/>謂從十六日至三十日。名黑半月。初一日至十五
<lb ed="X" n="0492b23"/><lb ed="R063" n="0630b11"/>日。名白半月。以此黑白二月。用表善惡二業。又表
<lb ed="X" n="0492b24"/><lb ed="R063" n="0630b12"/>智斷二德。故立半月布薩也。梵語布薩。大論翻善
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0492c" n="0492c"/>
<lb ed="X" n="0492c01"/><lb ed="R063" n="0630b13"/>宿。南山云淨住。淨身口意。如戒而住。根本云褒洒
<lb ed="X" n="0492c02"/><lb ed="R063" n="0630b14"/>陀<note place="inline">卽布薩也</note>。褒洒是長養義。陀是淸淨洗濯義。意欲令
<lb ed="X" n="0492c03"/><lb ed="R063" n="0630b15"/>其半月半月憶所作罪。對淸淨比丘。披陳懺悔。長
<lb ed="X" n="0492c04"/><lb ed="R063" n="0630b16"/>養善法。淸淨戒身。是褒洒陀義。</p><p xml:id="pX40p0492c0413" cb:place="inline">根本雜事云。我
<lb ed="X" n="0492c05"/><lb ed="R063" n="0630b17"/>令汝等。每於半月半月。說波羅提木叉。當知此戒
<lb ed="X" n="0492c06"/><lb ed="R063" n="0630b18"/>則汝大師。是汝依處。若我住世。無有異也。總述偈
<lb ed="X" n="0492c07"/><lb ed="R063" n="0631a01"/>讚竟<note place="inline">以上十二偈。乃佛陀耶舍從廣撮略。冠之於首。戒本流通故也</note>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0492c08"/><lb ed="R063" n="0631a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">釋前方便</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0492c0801">二作前方便。分六。一集僧。二問和。三簡衆是非。
<lb ed="X" n="0492c09"/><lb ed="R063" n="0631a03"/>四說欲。五傳請敎誡。六問事端緖。</p>
<lb ed="X" n="0492c10"/><lb ed="R063" n="0631a04"/><p xml:id="pX40p0492c1001">所言前方便者。若欲作辦僧事。秉宣聖敎之時。必
<lb ed="X" n="0492c11"/><lb ed="R063" n="0631a05"/>先問集和僧。委僧量宜。作何等法事。否則七非難
<lb ed="X" n="0492c12"/><lb ed="R063" n="0631a06"/>越。無一克辦。故云前方便。</p>
<lb ed="X" n="0492c13"/><lb ed="R063" n="0631a07"/><p xml:id="pX40p0492c1301">一集僧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0492c14"/><lb ed="R063" n="0631a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX40p0492c1401">僧集不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0492c15"/><lb ed="R063" n="0631a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0492c1501">釋　十誦律云。有四種僧。一者四人僧。二者五人
<lb ed="X" n="0492c16"/><lb ed="R063" n="0631a10"/>僧。三者十人僧。四者二十人僧。乃至百千皆名僧
<lb ed="X" n="0492c17"/><lb ed="R063" n="0631a11"/>也。若但二三人則不名僧。如上四種僧中。若少一
<lb ed="X" n="0492c18"/><lb ed="R063" n="0631a12"/>人。非法。非毗尼。羯磨不成。凡秉羯磨。同界比丘並
<lb ed="X" n="0492c19"/><lb ed="R063" n="0631a13"/>須盡集。否則便成別。衆法不成就故。今羯磨說戒
<lb ed="X" n="0492c20"/><lb ed="R063" n="0631a14"/>之先。先問僧集知事者<note place="inline">卽維那是</note>應稱量。答云<anchor xml:id="nkr_note_add_0492c2001" n="0492c2001"/><anchor xml:id="beg0492c2001" n="0492c2001"/>已<anchor xml:id="end0492c2001"/>集。</p>
<lb ed="X" n="0492c21"/><lb ed="R063" n="0631a15"/><p xml:id="pX40p0492c2101">二問和。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0492c22"/><lb ed="R063" n="0631a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX40p0492c2201">和合不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0492c23"/><lb ed="R063" n="0631a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0492c2301">釋　僧旣集<anchor xml:id="nkr_note_add_0492c2301" n="0492c2301"/><anchor xml:id="beg0492c2301" n="0492c2301"/>已<anchor xml:id="end0492c2301"/>。必須一味一相。猶如水乳。不來者
<lb ed="X" n="0492c24"/><lb ed="R063" n="0631a18"/>囑授。現前應呵者不呵。名爲和合。方可秉法少有
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0493a" n="0493a"/>
<lb ed="X" n="0493a01"/><lb ed="R063" n="0631b01"/>違諍法。則不成。是以問云和合不。答云和合。</p>
<lb ed="X" n="0493a02"/><lb ed="R063" n="0631b02"/><p xml:id="pX40p0493a0201">三簡衆是非。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0493a03"/><lb ed="R063" n="0631b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX40p0493a0301">未受具戒者出不。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0493a04"/><lb ed="R063" n="0631b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0493a0401">釋　謂僧事集僧。非僧不集。未近圓者當驅令出。
<lb ed="X" n="0493a05"/><lb ed="R063" n="0631b05"/>防彼盜聽之愆。詐稱比丘。永成受具之難。或露僧
<lb ed="X" n="0493a06"/><lb ed="R063" n="0631b06"/>罪。招世譏嫌故。五分律云。遣沙彌著。不見不聞處。
<lb ed="X" n="0493a07"/><lb ed="R063" n="0631b07"/>今未秉白。說戒之前。先問遣出。知事人應稱量。而
<lb ed="X" n="0493a08"/><lb ed="R063" n="0631b08"/>答云<anchor xml:id="nkr_note_add_0493a0801" n="0493a0801"/><anchor xml:id="beg0493a0801" n="0493a0801"/>已<anchor xml:id="end0493a0801"/>出。若無。答無。</p>
<lb ed="X" n="0493a09"/><lb ed="R063" n="0631b09"/><p xml:id="pX40p0493a0901">四說欲淸淨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0493a10"/><lb ed="R063" n="0631b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX40p0493a1001">不來諸比丘。說欲及淸淨。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0493a11"/><lb ed="R063" n="0631b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0493a1101">釋　謂聖開與欲。本爲三寶。及看病等事。覊身不
<lb ed="X" n="0493a12"/><lb ed="R063" n="0631b12"/>至僧中。故聽與欲。</p><p xml:id="pX40p0493a1208" cb:place="inline">事鈔云。凡作法事。必須身心
<lb ed="X" n="0493a13"/><lb ed="R063" n="0631b13"/>俱集方成和合。設有緣不開心集。則機敎不同。將
<lb ed="X" n="0493a14"/><lb ed="R063" n="0631b14"/>何拔濟。故聽傳彼心口。應僧前事方能彼此俱辦。
<lb ed="X" n="0493a15"/><lb ed="R063" n="0631b15"/>緣此故開與欲。然欲有二種。一時欲。二非時欲。云
<lb ed="X" n="0493a16"/><lb ed="R063" n="0631b16"/>何爲時欲。謂黑白半月布薩。及安居竟自恣。楷定
<lb ed="X" n="0493a17"/><lb ed="R063" n="0631b17"/>規模。有定時故。言非時欲者。謂不定其時。隨機施
<lb ed="X" n="0493a18"/><lb ed="R063" n="0631b18"/>法。如受戒懺悔治擯等。不定時故。又律中有三事。
<lb ed="X" n="0493a19"/><lb ed="R063" n="0632a01"/>不聽與欲。一者結界欲。令大衆知其界畔故。二者
<lb ed="X" n="0493a20"/><lb ed="R063" n="0632a02"/>滅諍用多人語故。三者若草覆地滅犯諍。不聽與
<lb ed="X" n="0493a21"/><lb ed="R063" n="0632a03"/>欲。要俱現前。故餘一切法事並聽與欲。</p><p xml:id="pX40p0493a2116" cb:place="inline">先明與
<lb ed="X" n="0493a22"/><lb ed="R063" n="0632a04"/>欲。次明說欲。言與欲者。有五種。若言與汝欲。若言
<lb ed="X" n="0493a23"/><lb ed="R063" n="0632a05"/>我說欲。若言爲我說欲。若現身相。若廣說欲成與
<lb ed="X" n="0493a24"/><lb ed="R063" n="0632a06"/>欲。若不現身相不口說者不成。應更與餘者欲。又
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0493b" n="0493b"/>
<lb ed="X" n="0493b01"/><lb ed="R063" n="0632a07"/>云。欲與淸淨。一時俱說。不得單說。若欲廣說者。應
<lb ed="X" n="0493b02"/><lb ed="R063" n="0632a08"/>具修威儀。至可傳欲者。所如是言<note place="inline">具修威儀。向取欲人。或問訊。或
<lb ed="X" n="0493b03"/><lb ed="R063" n="0632a09"/>觸禮。若取欲者。或同歲。或下座。但對立。若取欲者。是上座。應胡跪合掌白云</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0493b04"/><lb ed="R063" n="0632a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX40p0493b0401">大德。一心念。我比丘某甲如法僧事。與欲淸淨<note place="inline">一說便止</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0493b05"/><lb ed="R063" n="0632a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0493b0501"><note place="inline">欲者。樂欲也。謂僧中如法作辦僧事。我有樂欲之心。赴集因事。<g ref="#CB00650">覉</g>身故傳心口。應僧前事不違和合。故云
<lb ed="X" n="0493b06"/><lb ed="R063" n="0632a12"/>與欲。名心集也。淸淨者。謂前布薩以來我戒身淸淨。無染穢也。故云與欲淸淨</note>言說欲者。
<lb ed="X" n="0493b07"/><lb ed="R063" n="0632a13"/>取欲比丘至僧中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0493b0701" n="0493b0701"/><anchor xml:id="beg0493b0701" n="0493b0701"/>已<anchor xml:id="end0493b0701"/>上座問云。不來諸比丘說欲
<lb ed="X" n="0493b08"/><lb ed="R063" n="0632a14"/>及淸淨<note place="inline">答云是也</note>。應起座。如常威儀。向上座一觸禮。胡
<lb ed="X" n="0493b09"/><lb ed="R063" n="0632a15"/>跪合掌。作如是說言。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0493b10"/><lb ed="R063" n="0632a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX40p0493b1001">大德僧聽。某甲比丘我受彼欲淸淨。彼如法僧事。與
<lb ed="X" n="0493b11"/><lb ed="R063" n="0632a17"/>欲淸淨<note place="inline">一說</note>。一拜起立。還復本位。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0493b12"/><lb ed="R063" n="0632a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0493b1201">四明說欲竟。</p>
<lb ed="X" n="0493b13"/><lb ed="R063" n="0632b01"/><p xml:id="pX40p0493b1301">五傳請敎誡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0493b14"/><lb ed="R063" n="0632b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX40p0493b1401">誰遣比丘尼。來請敎誡。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0493b15"/><lb ed="R063" n="0632b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0493b1501">釋　謂尼稟礙質。恒拘障累。故闕遊方。諮受法訓。
<lb ed="X" n="0493b16"/><lb ed="R063" n="0632b04"/>兼且女性憍恣。亡滅正法。大聖慈鑒。故制此儀。令
<lb ed="X" n="0493b17"/><lb ed="R063" n="0632b05"/>尼請僧敎誡傳宣八不可違法。一一遵行。還令正
<lb ed="X" n="0493b18"/><lb ed="R063" n="0632b06"/>法無減。所以半月半月必從大僧求請敎誡。僧今
<lb ed="X" n="0493b19"/><lb ed="R063" n="0632b07"/>布薩。故有此問。若有請敎誡者。應答云。有彼受尼
<lb ed="X" n="0493b20"/><lb ed="R063" n="0632b08"/>囑授比丘。從本位起。如常威儀。至上座前。作禮胡
<lb ed="X" n="0493b21"/><lb ed="R063" n="0632b09"/>跪。合掌云。</p>
<lb ed="X" n="0493b22"/><lb ed="R063" n="0632b10"/><p xml:id="pX40p0493b2201">大德僧聽。某處比丘尼僧和合僧差。比丘尼某甲
<lb ed="X" n="0493b23"/><lb ed="R063" n="0632b11"/>半月半月頂禮比丘僧足。求請敎授尼人<note place="inline">三說</note>。一拜
<lb ed="X" n="0493b24"/><lb ed="R063" n="0632b12"/>而起。律制具足十法。方許敎誡尼。應至第一上座
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0493c" n="0493c"/>
<lb ed="X" n="0493c01"/><lb ed="R063" n="0632b13"/>前問云。大德。慈濟能敎授比丘尼不。若能者答言
<lb ed="X" n="0493c02"/><lb ed="R063" n="0632b14"/>能。若未能者答言不能。如是從二十夏<anchor xml:id="nkr_note_add_0493c0201" n="0493c0201"/><anchor xml:id="beg0493c0201" n="0493c0201"/>已<anchor xml:id="end0493c0201"/>上。應一
<lb ed="X" n="0493c03"/><lb ed="R063" n="0632b15"/>一徧問。有堪者白二羯磨差。若無能者還上座所。
<lb ed="X" n="0493c04"/><lb ed="R063" n="0632b16"/>一拜長跪合掌云。我某甲比丘徧問。僧中無堪敎
<lb ed="X" n="0493c05"/><lb ed="R063" n="0632b17"/>授比丘尼者。上座卽應說略敎誡法。吿彼囑授比
<lb ed="X" n="0493c06"/><lb ed="R063" n="0632b18"/>丘云。大德。此衆無堪敎誡師。明日尼來求可否。時
<lb ed="X" n="0493c07"/><lb ed="R063" n="0633a01"/>應吿彼言。昨夜爲尼僧中徧請。無有堪能敎誡師。
<lb ed="X" n="0493c08"/><lb ed="R063" n="0633a02"/>雖然上座有勅。勅諸尼衆。精勤行道。謹愼莫放逸。
<lb ed="X" n="0493c09"/><lb ed="R063" n="0633a03"/>受囑比丘答言爾。一拜歸位<note place="inline">明日尼來。如是吿知</note>。若無者。答
<lb ed="X" n="0493c10"/><lb ed="R063" n="0633a04"/>言。此處無尼來請敎誡。或有禮僧足者。答言。但有
<lb ed="X" n="0493c11"/><lb ed="R063" n="0633a05"/>禮僧足者。令尼次第而進作禮三拜。長跪合掌。</p>
<lb ed="X" n="0493c12"/><lb ed="R063" n="0633a06"/><p xml:id="pX40p0493c1201">上座撫尺云。</p><p xml:id="pX40p0493c1206" cb:place="inline">諸比丘尼。今乃<note place="inline">黑白</note>半月布薩之期。
<lb ed="X" n="0493c13"/><lb ed="R063" n="0633a07"/>頒宣五篇聖章。聽聞二部律典。非僧不與之地。受
<lb ed="X" n="0493c14"/><lb ed="R063" n="0633a08"/>具方得序。敷諸比丘尼。爾當依戒爲師。依戒而住。
<lb ed="X" n="0493c15"/><lb ed="R063" n="0633a09"/>精勤行道。謹愼莫放逸。答云。頂戴受持。一拜而起。
<lb ed="X" n="0493c16"/><lb ed="R063" n="0633a10"/>欲聽戒者。次第坐聽。</p><p xml:id="pX40p0493c1609" cb:place="inline">十誦毗尼序云。比丘及尼
<lb ed="X" n="0493c17"/><lb ed="R063" n="0633a11"/>得互聽戒。不得互爲說戒。何以得互聽。不得互說。
<lb ed="X" n="0493c18"/><lb ed="R063" n="0633a12"/>謂比丘戒中兼制尼學處。尼戒中亦兼制比丘學
<lb ed="X" n="0493c19"/><lb ed="R063" n="0633a13"/>處。故容互聽。不得互說者。謂比丘是大僧尼乃亞
<lb ed="X" n="0493c20"/><lb ed="R063" n="0633a14"/>僧。各不相足數故也。</p>
<lb ed="X" n="0493c21"/><lb ed="R063" n="0633a15"/><p xml:id="pX40p0493c2101">六問事端緖。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0493c22"/><lb ed="R063" n="0633a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX40p0493c2201">僧今和合。何所作爲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0493c23"/><lb ed="R063" n="0633a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0493c2301">釋　謂僧今和集來者。現前不來者。囑授人非別
<lb ed="X" n="0493c24"/><lb ed="R063" n="0633a18"/>衆所爲何等法事。然所爲之緣不出三種。攝盡一
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0494a" n="0494a"/>
<lb ed="X" n="0494a01"/><lb ed="R063" n="0633b01"/>切。一爲情事。如受戒說戒懺悔治擯等。二非情事。
<lb ed="X" n="0494a02"/><lb ed="R063" n="0633b02"/>如結解諸界等。三爲情非情事。如處分離衣畜長
<lb ed="X" n="0494a03"/><lb ed="R063" n="0633b03"/>等。此所爲事具單離合。委僧量宜。故對僧問其知
<lb ed="X" n="0494a04"/><lb ed="R063" n="0633b04"/>事者。答云說戒羯磨<note place="inline">若作餘法據事而答。非錯彼此</note>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0494a05"/><lb ed="R063" n="0633b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">釋白羯磨</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0494a0501">三秉白羯磨。</p>
<lb ed="X" n="0494a06"/><lb ed="R063" n="0633b06"/><p xml:id="pX40p0494a0601">釋　梵語羯磨。天台禪門翻爲作法。南山翻爲辦
<lb ed="X" n="0494a07"/><lb ed="R063" n="0633b07"/>事。謂施造遂法。必有成濟之功焉。一切羯磨須具
<lb ed="X" n="0494a08"/><lb ed="R063" n="0633b08"/>四法。一人。二法。三事。四界也。律中佛言。有三羯磨。
<lb ed="X" n="0494a09"/><lb ed="R063" n="0633b09"/>攝一切羯磨。謂單白羯磨。白二羯磨。白四羯磨。若
<lb ed="X" n="0494a10"/><lb ed="R063" n="0633b10"/>輕事則用單白。若事中者則宣白二。若事重者則
<lb ed="X" n="0494a11"/><lb ed="R063" n="0633b11"/>秉白四。凡秉羯磨時。必須具前六種方便。於中仍
<lb ed="X" n="0494a12"/><lb ed="R063" n="0633b12"/>有全缺不同。唯說戒時。全具六法。如結界多人語
<lb ed="X" n="0494a13"/><lb ed="R063" n="0633b13"/>草覆地等。不聽與欲無請敎誡唯四法。餘一切羯
<lb ed="X" n="0494a14"/><lb ed="R063" n="0633b14"/>磨五法應具。若不知法式差別。一槩雷同。卽成非
<lb ed="X" n="0494a15"/><lb ed="R063" n="0633b15"/>法非毗尼也。今明僧法羯磨。說戒言僧法者。謂四
<lb ed="X" n="0494a16"/><lb ed="R063" n="0633b16"/>人<anchor xml:id="nkr_note_add_0494a1601" n="0494a1601"/><anchor xml:id="beg0494a1601" n="0494a1601"/>已<anchor xml:id="end0494a1601"/>上也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0494a17"/><lb ed="R063" n="0633b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX40p0494a1701">大德僧聽。今<note place="inline">黑月十五白月十五</note>日衆僧說戒。若僧時到。僧忍
<lb ed="X" n="0494a18"/><lb ed="R063" n="0633b18"/>聽。和合說戒。白如是。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0494a19"/><lb ed="R063" n="0634a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0494a1901">釋　大德者。謂嚴持淨戒。有廣大德行。故稱爲大
<lb ed="X" n="0494a20"/><lb ed="R063" n="0634a02"/>德也。僧者。是半梵語。具云僧伽。此翻和合衆<note place="inline">理事二和。
<lb ed="X" n="0494a21"/><lb ed="R063" n="0634a03"/>如前</note>。言聽者。誡令勿生餘覺餘思。耑念聽我秉宣法
<lb ed="X" n="0494a22"/><lb ed="R063" n="0634a04"/>事。於所聽法。正念憶持。故曰大德僧聽。黑白二月
<lb ed="X" n="0494a23"/><lb ed="R063" n="0634a05"/>如前釋。衆僧說戒者。顯非餘事。若僧時到者。謂作
<lb ed="X" n="0494a24"/><lb ed="R063" n="0634a06"/>法之時來到僧中也。僧忍聽和合說戒者。卽吿當
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0494b" n="0494b"/>
<lb ed="X" n="0494b01"/><lb ed="R063" n="0634a07"/>時在座大衆。忍可聽僧說戒。勿得有餘諍論。應當
<lb ed="X" n="0494b02"/><lb ed="R063" n="0634a08"/>和合說戒也。白如是者。乃指法吿知。謂指其說戒
<lb ed="X" n="0494b03"/><lb ed="R063" n="0634a09"/>之法事。吿白大衆令知。故云白如是。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0494b04"/><lb ed="R063" n="0634a10"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">釋戒經序</cb:mulu><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0494b0401">四說戒序。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0494b05"/><lb ed="R063" n="0634a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX40p0494b0501">諸大德。我今欲說波羅提木叉戒。汝等諦聽。善思念
<lb ed="X" n="0494b06"/><lb ed="R063" n="0634a12"/>之。若自知有犯者。卽應自懺悔。不犯者默然。默然者。
<lb ed="X" n="0494b07"/><lb ed="R063" n="0634a13"/>知諸大德淸淨。若有他問者。亦如是答。如是比丘在
<lb ed="X" n="0494b08"/><lb ed="R063" n="0634a14"/>衆中。乃至三問憶念。有罪不懺悔者。得故妄語罪故。
<lb ed="X" n="0494b09"/><lb ed="R063" n="0634a15"/>妄語者。佛說障道法。若彼比丘憶念有罪。欲求淸淨
<lb ed="X" n="0494b10"/><lb ed="R063" n="0634a16"/>者。應懺悔懺悔得安樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0494b11"/><lb ed="R063" n="0634a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0494b1101">釋　言。波羅提木叉者。是最勝義。以何義故。名爲
<lb ed="X" n="0494b12"/><lb ed="R063" n="0634a18"/>最勝。諸善之本。以戒爲根。衆善得生。故言最勝義。</p>
<lb ed="X" n="0494b13"/><lb ed="R063" n="0634b01"/><p xml:id="pX40p0494b1301">又波羅提木叉此翻別解脫。律攝云。別解脫者。
<lb ed="X" n="0494b14"/><lb ed="R063" n="0634b02"/>由依別解脫經。如說修行。於下下等九品思惑。漸
<lb ed="X" n="0494b15"/><lb ed="R063" n="0634b03"/>次斷除。永不退故。於諸煩惱。而得解脫。名別解脫。
<lb ed="X" n="0494b16"/><lb ed="R063" n="0634b04"/>又見修煩惱其類各多。於別別品。而能捨離。名別
<lb ed="X" n="0494b17"/><lb ed="R063" n="0634b05"/>解脫。由惑漂沒三界。有情爲此先。應勤求別解脫
<lb ed="X" n="0494b18"/><lb ed="R063" n="0634b06"/>經。又云。隨順解脫。此據果立名。隨順有爲無爲二
<lb ed="X" n="0494b19"/><lb ed="R063" n="0634b07"/>種果故。遺敎經云。戒是正順解脫之本。又於二百
<lb ed="X" n="0494b20"/><lb ed="R063" n="0634b08"/>五十戒中。一一守持不犯。於一一戒中。別別得其
<lb ed="X" n="0494b21"/><lb ed="R063" n="0634b09"/>解脫。是名別解脫。</p><p xml:id="pX40p0494b2108" cb:place="inline">汝等諦聽者。諦乃審實之義。
<lb ed="X" n="0494b22"/><lb ed="R063" n="0634b10"/>謂正說戒時。勿得餘覺餘思。始從戒序。終至迴向。
<lb ed="X" n="0494b23"/><lb ed="R063" n="0634b11"/>應當諦審詳聽。否則不一心攝耳聽法之咎焉。逃
<lb ed="X" n="0494b24"/><lb ed="R063" n="0634b12"/>三慧之中。卽聞慧攝也。</p><p xml:id="pX40p0494b2410" cb:place="inline">善思念之者。謂如說思
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0494c" n="0494c"/>
<lb ed="X" n="0494c01"/><lb ed="R063" n="0634b13"/>惟憶念。所持戒品淨耶穢耶。聽<anchor xml:id="nkr_note_add_0494c0101" n="0494c0101"/><anchor xml:id="beg0494c0101" n="0494c0101"/>已<anchor xml:id="end0494c0101"/>而思。令自知淨
<lb ed="X" n="0494c02"/><lb ed="R063" n="0634b14"/>染。卽攝思慧也。</p><p xml:id="pX40p0494c0207" cb:place="inline">若自知有犯者。卽應自懺悔。旣
<lb ed="X" n="0494c03"/><lb ed="R063" n="0634b15"/>聞<anchor xml:id="nkr_note_add_0494c0301" n="0494c0301"/><anchor xml:id="beg0494c0301" n="0494c0301"/>已<anchor xml:id="end0494c0301"/>思。<anchor xml:id="nkr_note_add_0494c0302" n="0494c0302"/><anchor xml:id="beg0494c0302" n="0494c0302"/>已<anchor xml:id="end0494c0302"/>自知有犯。應當出衆說露所犯之事。依
<lb ed="X" n="0494c04"/><lb ed="R063" n="0634b16"/>律懺悔淸淨。乃堪聞戒。律云。犯者不得說戒。犯者
<lb ed="X" n="0494c05"/><lb ed="R063" n="0634b17"/>不得聞戒。故須懺悔。言懺者。名披陳衆失。發露過
<lb ed="X" n="0494c06"/><lb ed="R063" n="0634b18"/>咎。不敢覆藏。悔名斷相續心。厭悔捨離。能作之心。
<lb ed="X" n="0494c07"/><lb ed="R063" n="0635a01"/>所作之罪。合而棄之。故言懺悔。又懺名修來。悔名
<lb ed="X" n="0494c08"/><lb ed="R063" n="0635a02"/>改往。棄往修來合名懺悔。乃修慧所攝也。</p><p xml:id="pX40p0494c0817" cb:place="inline">不犯
<lb ed="X" n="0494c09"/><lb ed="R063" n="0635a03"/>者默然。謂本無犯。或有犯<anchor xml:id="nkr_note_add_0494c0901" n="0494c0901"/><anchor xml:id="beg0494c0901" n="0494c0901"/>已<anchor xml:id="end0494c0901"/>悔除。亦名不犯。</p><p xml:id="pX40p0494c0918" cb:place="inline">默
<lb ed="X" n="0494c10"/><lb ed="R063" n="0635a04"/>然故知諸大德淸淨者。謂不須說言。我淸淨而亂。
<lb ed="X" n="0494c11"/><lb ed="R063" n="0635a05"/>於衆默然。卽表淸淨義。</p><p xml:id="pX40p0494c1110" cb:place="inline">若有他問者。亦如是答。
<lb ed="X" n="0494c12"/><lb ed="R063" n="0635a06"/>此有二義。一謂餘時中他問實答。今亦如是答。二
<lb ed="X" n="0494c13"/><lb ed="R063" n="0635a07"/>他問者他處問也。卽指下諸篇中一一結問。謂此
<lb ed="X" n="0494c14"/><lb ed="R063" n="0635a08"/>處如實答。至他處亦如是答。有犯則說露。無犯則
<lb ed="X" n="0494c15"/><lb ed="R063" n="0635a09"/>默然。</p><p xml:id="pX40p0494c1503" cb:place="inline">如是比丘在衆中者。卽指有犯之人也。乃
<lb ed="X" n="0494c16"/><lb ed="R063" n="0635a10"/>至三問者。謂令語訶圓滿故。離廣略故。略則無智
<lb ed="X" n="0494c17"/><lb ed="R063" n="0635a11"/>者卒難了明故。無慚愧者未發悔心故。廣則延時
<lb ed="X" n="0494c18"/><lb ed="R063" n="0635a12"/>令衆疲勞故。唯以三問處中。故三問也。</p><p xml:id="pX40p0494c1816" cb:place="inline">憶念有
<lb ed="X" n="0494c19"/><lb ed="R063" n="0635a13"/>罪不懺悔者。得故妄語罪。口雖不說。由現身相表
<lb ed="X" n="0494c20"/><lb ed="R063" n="0635a14"/>成語業也。若三問三憶。得三妄語罪。</p><p xml:id="pX40p0494c2015" cb:place="inline">故妄語者。
<lb ed="X" n="0494c21"/><lb ed="R063" n="0635a15"/>佛說是障道法。所言障道法者。此有二義。一於現
<lb ed="X" n="0494c22"/><lb ed="R063" n="0635a16"/>世障諸善品。二於未來障生善趣。卽障初禪二禪
<lb ed="X" n="0494c23"/><lb ed="R063" n="0635a17"/>三禪四禪空無相無願。障須陀洹果。乃至阿羅漢
<lb ed="X" n="0494c24"/><lb ed="R063" n="0635a18"/>果及涅槃道。故云障道法。</p><p xml:id="pX40p0494c2411" cb:place="inline">若彼比丘憶念有罪。
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0495a" n="0495a"/>
<lb ed="X" n="0495a01"/><lb ed="R063" n="0635b01"/>欲求淸淨者。應懺悔。謂憶念所犯之事。欲求戒身
<lb ed="X" n="0495a02"/><lb ed="R063" n="0635b02"/>淸淨者。應懺悔。以毗尼法水。能滌除戒身汙穢。然
<lb ed="X" n="0495a03"/><lb ed="R063" n="0635b03"/>淸淨有二義。一是淨因。二是淨果。因謂淨戒。果謂
<lb ed="X" n="0495a04"/><lb ed="R063" n="0635b04"/>涅槃。欲求涅槃之淨果。必須堅持淨戒爲因。尠有
<lb ed="X" n="0495a05"/><lb ed="R063" n="0635b05"/>瑕玼。覆於胸襟。卽應斷除其根。勿生覆蔭。日茂敷
<lb ed="X" n="0495a06"/><lb ed="R063" n="0635b06"/>榮。致使穢花而成穢果也。故云欲求淸淨應懺悔。</p>
<lb ed="X" n="0495a07"/><lb ed="R063" n="0635b07"/><p xml:id="pX40p0495a0701">懺悔得安樂者。安樂亦有二義。一現世安樂。二
<lb ed="X" n="0495a08"/><lb ed="R063" n="0635b08"/>後世安樂。現世安樂者。謂戒身旣淨心。無憂悔。不
<lb ed="X" n="0495a09"/><lb ed="R063" n="0635b09"/>爲同梵行者所擧擯。恒住善法之中。後世安樂者。
<lb ed="X" n="0495a10"/><lb ed="R063" n="0635b10"/>謂得初禪二禪三禪四禪空無相無願初果乃至
<lb ed="X" n="0495a11"/><lb ed="R063" n="0635b11"/>無生及涅槃樂道。故名得安樂也。</p>
<lb ed="X" n="0495a12"/><lb ed="R063" n="0635b12"/><p xml:id="pX40p0495a1201">五結問。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0495a13"/><lb ed="R063" n="0635b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX40p0495a1301">諸大德。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0495a1301" n="0495a1301"/><anchor xml:id="beg0495a1301" n="0495a1301"/>已<anchor xml:id="end0495a1301"/>說戒經序。今問諸大德。是中淸淨不<note place="inline">三問</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0495a14"/><lb ed="R063" n="0635b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0495a1401">釋　諸大德乃通稱之詞。戒經序者。律攝云。經是
<lb ed="X" n="0495a15"/><lb ed="R063" n="0635b15"/>略詮義。欲明略陳戒相。詮其綱目。不廣釋故<note place="inline">戒經乃二
<lb ed="X" n="0495a16"/><lb ed="R063" n="0635b16"/>百五十戒之總名</note>。序者由緖也。謂說戒時。以此爲先。能令
<lb ed="X" n="0495a17"/><lb ed="R063" n="0635b17"/>餘說得生起故。今問諸大德是中淸淨否者。此總
<lb ed="X" n="0495a18"/><lb ed="R063" n="0635b18"/>結問二百五十學處中淸淨也。</p>
<lb ed="X" n="0495a19"/><lb ed="R063" n="0636a01"/><p xml:id="pX40p0495a1901">六勸持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0495a20"/><lb ed="R063" n="0636a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX40p0495a2001">諸大德。是中淸淨默然。故是事如是持。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0495a21"/><lb ed="R063" n="0636a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX40p0495a2101">釋　謂亦勸持二百五十事。旣是三問默然。是二
<lb ed="X" n="0495a22"/><lb ed="R063" n="0636a04"/>百五十事淸淨。當如是持。</p>
<lb ed="X" n="0495a23"/><lb ed="R063" n="0636a05"/><p xml:id="pX40p0495a2301">欲釋戒相。先明戒體。</p>
<lb ed="X" n="0495a24"/><lb ed="R063" n="0636a06"/><p xml:id="pX40p0495a2401">釋　言無作戒體者。戒體屬性。戒法屬修。從性起
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0495b" n="0495b"/>
<lb ed="X" n="0495b01"/><lb ed="R063" n="0636a07"/>修。修不離性。全修在性。謂正受戒時。卽用第六意
<lb ed="X" n="0495b02"/><lb ed="R063" n="0636a08"/>識。然此意識具有五種。一定中獨頭意識。緣於定
<lb ed="X" n="0495b03"/><lb ed="R063" n="0636a09"/>境。二散位獨頭意識。緣受所引色。及徧計所起色。
<lb ed="X" n="0495b04"/><lb ed="R063" n="0636a10"/>諸法處色。如緣空花水月鏡像彩畵所生。並過去
<lb ed="X" n="0495b05"/><lb ed="R063" n="0636a11"/>未來諸塵。並法處所攝。三夢中獨頭意識。緣夢境。
<lb ed="X" n="0495b06"/><lb ed="R063" n="0636a12"/>四明了意識。依五根門。與前五識。同緣五塵。五亂
<lb ed="X" n="0495b07"/><lb ed="R063" n="0636a13"/>意識。是散亂意識。於五根中。狂亂而起。如患熱病。
<lb ed="X" n="0495b08"/><lb ed="R063" n="0636a14"/>靑爲黃見。非是眼識所緣故。受戒時唯用第二散
<lb ed="X" n="0495b09"/><lb ed="R063" n="0636a15"/>位獨頭意識。及徧行五心所作意觸受想思。五種
<lb ed="X" n="0495b10"/><lb ed="R063" n="0636a16"/>色法中第三受所引色。受卽領受。引卽引取。如受
<lb ed="X" n="0495b11"/><lb ed="R063" n="0636a17"/>諸戒品。戒是色法所受之戒。卽是受所引色。又如
<lb ed="X" n="0495b12"/><lb ed="R063" n="0636a18"/>意識領納。色聲香味觸等法。乃至憶念過去曾所
<lb ed="X" n="0495b13"/><lb ed="R063" n="0636b01"/>見境界。皆名受所引色<note place="inline">卽無表色。雖無表對想實見故。名無表色也</note>。謂
<lb ed="X" n="0495b14"/><lb ed="R063" n="0636b02"/>受戒時所起。防惡發善等色<note place="inline">卽第二散位。獨頭所緣之色法</note>。表卽
<lb ed="X" n="0495b15"/><lb ed="R063" n="0636b03"/>名作無表。卽名無作。以有漏五蘊色身。互跪合掌。
<lb ed="X" n="0495b16"/><lb ed="R063" n="0636b04"/>名爲身表。三說乞戒名爲語表。十師現前亦名身
<lb ed="X" n="0495b17"/><lb ed="R063" n="0636b05"/>表。秉白羯磨亦名語表。憑師作法。獲得無漏五蘊
<lb ed="X" n="0495b18"/><lb ed="R063" n="0636b06"/>之戒身皆因上品心思業力用。感發戒體。白四羯
<lb ed="X" n="0495b19"/><lb ed="R063" n="0636b07"/>磨畢時便得。得斯體<anchor xml:id="nkr_note_add_0495b1901" n="0495b1901"/><anchor xml:id="beg0495b1901" n="0495b1901"/>已<anchor xml:id="end0495b1901"/>。任運止惡。任運行善。卽於
<lb ed="X" n="0495b20"/><lb ed="R063" n="0636b08"/>法界情非情邊。得無量戒色。而此無作須假色法。
<lb ed="X" n="0495b21"/><lb ed="R063" n="0636b09"/>以之爲表見也。所以者何。葢戒雖非形礙之物。而
<lb ed="X" n="0495b22"/><lb ed="R063" n="0636b10"/>止持作犯亦必屬色法也。成論無作品云。無作屬
<lb ed="X" n="0495b23"/><lb ed="R063" n="0636b11"/>非色非心聚。古今律師咸同此說。實由心感得。借
<lb ed="X" n="0495b24"/><lb ed="R063" n="0636b12"/>色表成。一作之後不俟再作。故名無作也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0495c" n="0495c"/>
<lb ed="X" n="0495c01"/><lb ed="R063" n="0636b13"/><p xml:id="pX40p0495c0101"><anchor xml:id="nkr_note_add_0495c0101" n="0495c0101"/><anchor xml:id="beg0495c0101" n="0495c0101"/>已<anchor xml:id="end0495c0101"/>釋戒體竟。次明篇聚差別。初明五篇。次明七
<lb ed="X" n="0495c02"/><lb ed="R063" n="0636b14"/>聚。</p>
<lb ed="X" n="0495c03"/><lb ed="R063" n="0636b15"/><p xml:id="pX40p0495c0301">今初。</p>
<lb ed="X" n="0495c04"/><lb ed="R063" n="0636b16"/><p xml:id="pX40p0495c0401">釋　一波羅夷。比丘有四。尼有八法配死。梵語波
<lb ed="X" n="0495c05"/><lb ed="R063" n="0636b17"/>羅夷。華言極惡。謂修行之人若犯此戒。道果無分。
<lb ed="X" n="0495c06"/><lb ed="R063" n="0636b18"/>死墮地獄。律云。如人斷頭。不可還活。若犯此戒。不
<lb ed="X" n="0495c07"/><lb ed="R063" n="0637a01"/>復成比丘。此罪極重。故以死配之。</p>
<lb ed="X" n="0495c08"/><lb ed="R063" n="0637a02"/><p xml:id="pX40p0495c0801">二僧殘。比丘十三法。尼有十七配流。毗尼母云。僧
<lb ed="X" n="0495c09"/><lb ed="R063" n="0637a03"/>殘者。如人爲他所斫殘。有咽喉。故名爲殘。葢言人
<lb ed="X" n="0495c10"/><lb ed="R063" n="0637a04"/>犯此罪。僧作法除。庶幾戒德可復。猶如斫殘咽喉
<lb ed="X" n="0495c11"/><lb ed="R063" n="0637a05"/>未斷。早救尙可。以由此罪稍輕於前故。以流配之。</p>
<lb ed="X" n="0495c12"/><lb ed="R063" n="0637a06"/><p xml:id="pX40p0495c1201">三波逸提。配徒僧有一百二十。分爲二位。前三十
<lb ed="X" n="0495c13"/><lb ed="R063" n="0637a07"/>名捨墮。次九十名單墮。尼有二百零八法。亦分二
<lb ed="X" n="0495c14"/><lb ed="R063" n="0637a08"/>位。和捨墮有三十。次單墮有一百七十八法。以由
<lb ed="X" n="0495c15"/><lb ed="R063" n="0637a09"/>此罪輕於僧殘故。以徒配之。</p>
<lb ed="X" n="0495c16"/><lb ed="R063" n="0637a10"/><p xml:id="pX40p0495c1601">四提舍尼。配杖。比丘制四。尼制成八。梵語提舍尼。
<lb ed="X" n="0495c17"/><lb ed="R063" n="0637a11"/>華言向彼悔。從對境以立名。僧祗云。此罪應露也。
<lb ed="X" n="0495c18"/><lb ed="R063" n="0637a12"/>此罪輕於前前故。以杖罪配之。</p>
<lb ed="X" n="0495c19"/><lb ed="R063" n="0637a13"/><p xml:id="pX40p0495c1901">五突吉羅。配笞。僧有百法。尼亦等制。善見云。梵語
<lb ed="X" n="0495c20"/><lb ed="R063" n="0637a14"/>突吉羅。華言惡作。律云。式叉迦羅尼。華言應當學。
<lb ed="X" n="0495c21"/><lb ed="R063" n="0637a15"/>謂餘戒罪重易持。此戒難持易犯。常須念學。故不
<lb ed="X" n="0495c22"/><lb ed="R063" n="0637a16"/>列罪名。但言應當學。此又輕於前故。以笞罪配之。
<lb ed="X" n="0495c23"/><lb ed="R063" n="0637a17"/>是名五篇。</p>
<lb ed="X" n="0495c24"/><lb ed="R063" n="0637a18"/><p xml:id="pX40p0495c2401">次明七聚。</p>
<pb ed="X" xml:id="X40.0720.0496a" n="0496a"/>
<lb ed="X" n="0496a01"/><lb ed="R063" n="0637b01"/><p xml:id="pX40p0496a0101">釋　四波羅夷名第一聚。十三僧殘名第二聚。一
<lb ed="X" n="0496a02"/><lb ed="R063" n="0637b02"/>百二十波逸提名第三聚。四波羅提提舍尼爲第
<lb ed="X" n="0496a03"/><lb ed="R063" n="0637b03"/>四聚。偷蘭遮爲第五聚。衆學法在身爲惡作名第
<lb ed="X" n="0496a04"/><lb ed="R063" n="0637b04"/>六聚。在口爲惡說卽第七聚也。</p><p xml:id="pX40p0496a0413" cb:place="inline">二不定法因犯
<lb ed="X" n="0496a05"/><lb ed="R063" n="0637b05"/>事不定。不獨立篇聚之名。而攝入篇聚也。若與女
<lb ed="X" n="0496a06"/><lb ed="R063" n="0637b06"/>人可作婬處坐。行不淨行。卽入波羅夷中。若與女
<lb ed="X" n="0496a07"/><lb ed="R063" n="0637b07"/>人麤惡語歎身索欲。屬僧殘法中。若與女人說法
<lb ed="X" n="0496a08"/><lb ed="R063" n="0637b08"/>過五六語屛處坐露地坐。入波逸提中。卽通三篇
<lb ed="X" n="0496a09"/><lb ed="R063" n="0637b09"/>三聚也。</p><p xml:id="pX40p0496a0904" cb:place="inline">七滅諍法何篇所攝耶。准義推之。三五
<lb ed="X" n="0496a10"/><lb ed="R063" n="0637b10"/>當收。若諍事如法滅<anchor xml:id="nkr_note_add_0496a1001" n="0496a1001"/><anchor xml:id="beg0496a1001" n="0496a1001"/>已<anchor xml:id="end0496a1001"/>。後更發起。波逸提。應歸第
<lb ed="X" n="0496a11"/><lb ed="R063" n="0637b11"/>三也。若以七法而滅四諍。應與不與不應與而與。
<lb ed="X" n="0496a12"/><lb ed="R063" n="0637b12"/>未善滅諍施法不相當。違越毗尼。犯突吉羅。第五
<lb ed="X" n="0496a13"/><lb ed="R063" n="0637b13"/>當攝也。</p><p xml:id="pX40p0496a1304" cb:place="inline">明篇聚竟。</p>
<lb ed="X" n="0496a14"/><lb ed="R063" n="0637b14"/><p xml:id="pX40p0496a1401">附釋偷蘭遮。</p>
<lb ed="X" n="0496a15"/><lb ed="R063" n="0637b15"/><p xml:id="pX40p0496a1501">善見律云。偷蘭名大遮。言障善道。後墮惡道。體是
<lb ed="X" n="0496a16"/><lb ed="R063" n="0637b16"/>鄙穢。從不善體。以立名者。由能成初二兩篇之罪
<lb ed="X" n="0496a17"/><lb ed="R063" n="0637b17"/>故也<note place="inline">鄙穢是醜。從婬盜二戒出。不善是惡。從殺妄二戒出</note>。</p><p xml:id="pX40p0496a1723" cb:place="inline">明了論云。偷蘭
<lb ed="X" n="0496a18"/><lb ed="R063" n="0637b18"/>爲粗。遮<anchor xml:id="nkr_note_add_0496a1801" n="0496a1801"/><anchor xml:id="beg0496a1801" n="0496a1801"/>卽<anchor xml:id="end0496a1801"/>爲過。粗有二種。一是重罪方便。二能斷
<lb ed="X" n="0496a19"/><lb ed="R063" n="0638a01"/>善根。過者不依佛所立戒。而行故言過也<note place="inline">其中復有獨頭
<lb ed="X" n="0496a20"/><lb ed="R063" n="0638a02"/>方便。依事知之</note>。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0496a21"/><lb ed="R063" n="0638a03"/>
<lb ed="X" n="0496a22"/><lb ed="R063" n="0638a04"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>毗尼關要卷第一</cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0485a0701" to="#end0485a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0485b0501" to="#end0485b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
<app from="#beg0486b1401" to="#end0486b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0486c2401" to="#end0486c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0487a0501" to="#end0487a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0487a1801" to="#end0487a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0487b0201" to="#end0487b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0487b1001" to="#end0487b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0487c2001" to="#end0487c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0487c2401" to="#end0487c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0488c0201" to="#end0488c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0488c1801" to="#end0488c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0489b0301" to="#end0489b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0489b2401" to="#end0489b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0489b2402" to="#end0489b2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0490a2301" to="#end0490a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0490b1301" to="#end0490b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0491b0901" to="#end0491b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0492c2001" to="#end0492c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0492c2301" to="#end0492c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0493a0801" to="#end0493a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0493b0701" to="#end0493b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0493c0201" to="#end0493c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0494a1601" to="#end0494a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0494c0101" to="#end0494c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0494c0301" to="#end0494c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0494c0302" to="#end0494c0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0494c0901" to="#end0494c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0495a1301" to="#end0495a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0495b1901" to="#end0495b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0495c0101" to="#end0495c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0496a1001" to="#end0496a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0496a1801" to="#end0496a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">卽<note type="cf1">T54n2131_p1175a20</note><note type="cf2">X39n0709_p0335a09</note></lem><rdg wit="#wit.orig">耶</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0485001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0485001">目錄新作</note>
<note n="0488001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0488001">人疑入</note>
<note n="0488002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0488002">問疑向</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0485a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0485a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0485b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0485b0501">采【CB】，釆【卍續】</note>
<note n="0486b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0486b1401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0486c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0486c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0487a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0487a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0487a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0487a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0487b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0487b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0487b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0487b1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0487c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0487c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0487c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0487c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0488c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0488c0201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0488c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0488c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0489b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0489b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0489b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0489b2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0489b2402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0489b2402">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0490a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0490a2301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0490b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0490b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0491b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0491b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0492c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0492c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0492c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0492c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0493a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0493a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0493b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0493b0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0493c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0493c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0494a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0494a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0494c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0494c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0494c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0494c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0494c0302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0494c0302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0494c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0494c0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0495a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0495a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0495b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0495b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0495c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0495c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0496a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0496a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0496a1801" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X40.0496a18.04" target="#nkr_note_add_0496a1801">卽【CB】，耶【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>